انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

خیابان، میکروفیزیک قدرت و زایش سیاست ایرانی در انقلاب مشروطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکترای علوم سیاسی ، عضو هیات علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه گیلان
10.22034/fademo.2026.581367.1186
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بازخوانی انقلاب مشروطه از منظر میکروفیزیک قدرت ، به بررسی نقش خیابان به‌عنوان عرصه‌ای خرد در بروز، بازتولید و چالش در ساختارهای قدرت می‌پردازد. پرسش اصلی آن است که چگونه خیابان به‌مثابه فضایی عمومی، میدان عمل میکروفیزیک قدرت در انقلاب مشروطه بوده است؟ در پاسخ به این مسئله، این گونه بحث می‌شود که خیابان ابزار اصلی زایش، گسترش و تثبیت قدرت مشروطه‌خواهی از طریق کنش‌های خرد، مقاومت‌های توده‌ای و تولید گفتمان‌های بدیل در افق زیست جهان ایرانی و نهایتا نبرد نمادین و فرو ریختن وضعیت استثنا در عهد قاجاری بوده است. رویکرد نظری پژوهش بر پایه‌ی نظریه میکروفیزیک قدرت میشل فوکو و نظریه های مشابه متاخرتر شکل گرفته و با تکیه بر تحلیل فضامندی سیاست، به غنای درک ما از تحولات سیاسی ایران در گذار از استبداد به مشروطه کمک می‌کند.ضرورت این مطالعه در آن است که با فاصله‌گیری از روایت‌های کلان‌گرایانه و نهادمحور، لایه‌های پنهان‌ دیالکتیک قدرت مقاومت و خلق سوژه‌ های سیاسی نوین که در متن خیابان و بر اساس پراتیک سیاسی در زیست جهان ایرانی زاده شد را در بطن زندگی روزمره و فضاهای شهری ایران آشکار می‌سازد و چشم‌اندازی جدید و غیر خطی برای فهم سیاست در جوامع در حال گذار می‌گشاید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 24 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 12 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش 14 مهر 1405