انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

رهبری و توسعه؛ نقش عقلانیت استراتژیک رهبری دنگ شیائو‌پینگ در توسعه چین پساانقلابی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشیار روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
10.22034/fademo.2025.536834.1133
چکیده
رخداد انقلاب‌ها در بسترهای مکانی مختلف، اگرچه در ابتدا نتایجی مشابه همچون روحیه تغییر و هیجان را به همراه داشت، اما در ادامه مسیرهای متفاوتی را رقم زد؛ که عمدتاً ناشی از نوع رهبری در دوران پساانقلابی بود. اینکه رهبری دنگ ‌شیائوپینگ در چین، برعکس مائو، رشد و توسعه‌ای را رقم زد که از آن به معجزۀ قرن یاد شد، بیش از هر چیز نشان از درک یک رهبر از اقتضائات تداوم انقلاب با دستاورد سازی است؛ نقشی که البته مورد غفلت و بی‌توجهی قرارگرفته است؛ چراکه از هر زاویه‌ای که این توسعه مورد توجه قرار گیرد، رهبری دنگ و نقش عقلانیت استراتژیک او در توسعه چین امروز غیرقابل‌انکار است. درهمین‌راستا، سؤال اصلی این مقاله بدین گونه است که عقلانیت استراتژیک رهبری دنگ چه نقشی در توسعۀ چین امروز داشته و این عقلانیت استراتژیک از چه شاخص‌ها و مؤلفه‌های برخوردار است؟ یافته‌های این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای تاریخی مرتبط با ادبیات سیاسی دنگ و سیاست ورزی وی در تاریخ چین، نشان می‌دهد که تجربه توسعۀ چین پساانقلابی، مرهون رهبری چون دنگ بود که به لطف عقلانیت استراتژیک خود، زمینه‌ساز توسعه شد؛ این عقلانیت استراتژیک دارای شاخص‌های همچون تراژیک‌اندیشی سیاسی، سیاست حفظ وضع موجود، اولویت‌بندی مسائل، واقعیت چراغ راهنمای سیاست، عمل‌گرایی و ایجاد سازوکارهای‌های خود اصلاح‌کننده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- اولسون، منسر (1403). فرازوفرود ملت‌ها. ترجمه محمد فاضلی و جعفر خیرخواهان، تهران: روزنه.
- آلیسون، گراهام (1399). جنگ محتوم. ترجمه محمد عابدی و رحمت حاجی مینه، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی.
- پینکر، استیون (۱۴۰1). عقلانیت؛ چیست؟ چرا کمیاب به نظر می‌رسد؟ چرا اهمیت دارد؟ ترجمه کیوان شعبانی مقدم، تهران: طرح نو.
- دایموند، جرد (1398). آشوب: نقطه عطف برای کشورهای آشوب‌زده. ترجمه اصلان قوچانی، تهران: طرح نو.
- زکریا، فرید (1403). عصر انقلاب‌ها؛ پیشرفت و عقب‌گرد از 1600 تا امروز. ترجمه مبین کرباسی، تهران: ثالث.
- سیف، احمد (۱۳۸۰). استبداد، مسئله مالکیت و انباشت سرمایه در ایران. تهران: رسانش.
- عظیمی، حسین (۱۳۹۷). اقتصاد ایران امروز. تهران: نشر نی، چاپ 3.
- فرانکوپن، پیتر (1399). راه‌های ابریشم نو؛ اکنون و آینده جهان. ترجمه حسن افشار، تهران: مرکز.
- فوکویاما، فرانسیس (1397). نظم و زوال سیاسی. ترجمه رحمان قهرمان پور، تهران: روزنه.
- فوگل، ازرا. اف (1397). دنگ شیائوپینگ و اصلاحات در چین. ترجمه میثم مهر متین، تهران: ثالث.
- کاپلان، رابرت (1402). ذهن تراژیک؛ ترس، تقدیر و بار مسئولیت قدرت. ترجمه امیرحسین مهدی زاده، تهران: همان.
-کسینجر، هنری (۱۴۰۲). رهبری؛ شش راهبرد جهانی. ترجمه امیرحسین مهدی زاده، تهران: همان.
- لی، دیوید. د (1403). جهان‌بینی چینی. ترجمه محمدرضا نوروز پور، تهران: خبر امروز.
- محبوبانی، کیشور (1401). چین و غرب: آیا چین و غرب تهدیدی برای نظم لیبرال است؟ ترجمه علی ایران‌منش، تهران: علم.
- میلگرام، استانلی (1381). اطاعت از اتوریته؛ یک دیدگاه تجربی. ترجمه مهران پاینده و عباس خداقلی، تهران: اختران.
- نای، جوزف (1387). رهبری و قدرت هوشمند. ترجمه محمدرضا گلشن پژوه و الهام شوشتری زاده، تهران: مؤسسه ابرار معاصر.
- نیکسون، ریچارد (1371). رهبران؛ کسانی‌که دنیا را تغییر دادند. ترجمه کاظم عمادی، تهران: عطائی.
- Acemoglu, D. & Robinson, J. A. (2012). Why nations fail: The origins of power, prosperity, and poverty. New York: Crown Business.
- Ang, Y. Y. (2016). How China escaped the poverty trap. New York: Cornell University Press.
- Barber, D. (1972). The Presidential Character: Predicting Performance in the White House. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall Inc.
- Bass. M. B. (1998). Transformation Leadership: industrial, military, and Educational Impact. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum.
- Baum, R. (1994). Burying Mao: Chinese Politics in the Age of Deng Xiaoping. Princeton, NJ: Princeton University Press.
- Boix, C. & Stokes, S. C. (2003). Endogenous democratization. World Politics, 55(4), 517–549. https://doi.org/10.1353/wp.2003.0019
- Burns, J. M. (1987). Leadership. New York: Harper and Row.
- Choi, H. K. F. (2021).How to select good leaders in Asian countries: the case of China and Singapore. Public Administration and Policy, 24(3), 264-274. https://doi.org/10.1108/PAP-05-2021-0040
- Davies, H. (2017). Understanding a Changing China: Key Issues for Business. London: Routledge.
- Economy, E. (2018). The Third Revolution: XI Jinping and the New Chinese State, New York: Oxford University Press.
- Evans, R. (1993). Deng Xiaoping and the making of modern China. London: Hamish Hamilton.
- Gigerenzer, G. (2021). Axiomatic Rationality and Ecological Rationality. Synthese,198, pp 3547–3564. https://doi.org/10.1007/s11229-019-02492-2
- Harari, Y. N. (2024). Nexus: A Brief History of Information Networks from the Stone Age to AI. New York: Harper.
- Inglehart, R. &Welzel, C. (2005). Modernization, cultural change, and democracy: The human development sequence. Cambridge: Cambridge University Press.
- Lampton, D. M. (2014). Following the leader: Ruling China, from Deng Xiaoping to Xi Jinping, London: University of California Press.
- Lee, K. Y. (2000). From third world to first: The Singapore story, 1965–2000. Singapore: Singapore Press Holdings.
- Lett, D. P. (1998). In Pursuit of Status: The Making of South Korea’s New Urban Middle Class. Cambridge: Asia Center, Harvard University.
- Liebenberg, L. (1990). The Art of Tracking: The Origin of Science. Cape Town: David Philip Publishers.
- Mearsheimer, J. J. & Rosato, S. (2023). How States Think: The Rationality of Foreign Policy. New Haven: Yale University Press.
- Naughton, B. (2007). The Chinese economy: Transitions and growth. Cambridge, MA: MIT Press.
- Pan, W. (2011). China in the next 30 years: A prospective future and possible pitfall. in Hudson, M. (ed). China in the next 30 years. Beijing: Central Compilation & Translation Press, pp 38–47.
- Pritchett, L. & Woolcock, M. (2004). Solutions when the solution is the problem: Arraying the disarray in development. World Development, 32(2), 191–212.
- Sachs, J. (2005). The end of poverty: Economic possibilities for our time. London: Penguin.
- Salisbury, H. E. (1992). The new emperors: China in the era of Mao and Deng. Boston: Little, Brown.
- Spence, J. D. (1990). The man who changed China: The life and legacy of Deng Xiaoping. Boston: Little, Brown and Company.
Tisdell, C. A. (2009). Economic reform and openness in China: China’s development policies in the last 30 years. Economic Analysis & Policy, 39 (2), 271–294.
- Wang, H. (2011). The characteristics, challenges and expectations of the “Chinese Models”. in Hudson, M. (ed.), China in the next 30 years. Beijing: Central Compilation & Translation Press, pp.48–62.
- Yuan, C. (2019). The Era of China's Turning Point, Deng Xiaoping in 1975-1982. Doncaster: Portico Publishing Company.
 

  • تاریخ دریافت 02 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 23 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 05 مهر 1404