انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

فراترکیب پژوهش های انجام شده در زمینه الگوهای مدیریتی از منظر آموزه های اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای مدیریت دولتی، گرایش رفتار سازمانی، دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.
چکیده
آموزه‌های اسلامی منابعی بسیار مهم و غنی هستند که با بررسی و استفاده از آن در حوزه‌های علوم مدیریتی می‌توان بسیاری از مسائل و مشکلات موجود در سازمان‌ها را مرتفع کرد. تحقیقات انجام‌گرفته و ارائه الگوهای مدیریتی از آموزه‌های اسلامی یک پراکندگی محتوایی در خصوص ارائه و تبیین الگوی مدیریتی در تراز جامعه اسلامی دیده می‌شود که باعث سردرگمی مدیران در استفاده از این الگوها شده است، هدف این پژوهش فراترکیب پژوهش‌های انجام شده در زمینۀ الگوهای مدیریتی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی برای جلوگیری از این سردرگمی و استفاده مدیران در جامعه اسلامی که چگونه می‌توان الگوهای مدیریتی موجود در پژوهش‌های انجام شده در زمینۀ مدیریت را با آموزه‌های اسلامی ترکیب کرده و یک مدل جامع و کارآمد برای مدیریت در سازمان‌ها و جوامع اسلامی و به‌خصوص کشور ایران ارائه داد؟ روش انجام این پژوهش به‌صورت کیفی است. استخراج داده‌ها و مؤلفه‌ها با روش تحلیل مضمون است که با استفاده از نرم‌افزار Maxqda نسبت به ترسیم شبکه مضامین اقدام شده است. کدهای استخراج شده به روش تحلیل مضمون از این پژوهش‌ها در قالب 129 کدباز، 46 مضمون پایه و 5 مضمون سازمان‌دهنده طبقه‌بندی شدند، نتایج پژوهش به‌صورت یک مدل پژوهشی در مدیریت جامعه اسلامی ارائه شد که شامل یک مضمون فراگیر به‌نام الگوی مدیریت اسلامی و پنج مؤلفه کلیدی شاخص شامل عوامل مدیریتی، شخصیتی، تعاملی، اعتقادی و سرمایه‌ای شناسایی شد.
کلیدواژه‌ها

- آروین اصل، طاهره سادات، سلطانی، حسن و رازقی، سعید (1402). راهبردهای کارآمدتر شدن فرهنگ سازمانی مطلوب مبتنی بر شاخص‌های مدیریت جهادی. مدیریت اسلامی،31 (3)، 179-207. Dor:/20.1001.1.22516980.1402.31.3.6.6
- آذر، عادل و لطیفی، میثم (1387). درآمدی بر الزامات فرایندی و معیارهای انتخاب مدیران منابع انسانی دولت. اندیشه مدیریت راهبردی (اندیشه مدیریت)، 2(2)، 37-69. https://doi.org/ 10.30497/smt.2008.116
- اختری، عباس علی (1369). مدیریت علمی و مکتبی از دیدگاه اسلام. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
- اعظمی، امیر (1392). جستاری در تعریف‌ها و برداشت‌های صاحب‌نظران از مفهوم مدیریت اسلامی. فصلنامه مطالعات دین، معنویت و مدیریت، 2(4)، 155-171. https://rsm.rihu.ac.ir/article_531.html
- امام علی (1388). نهج‌البلاغه. ترجمه حسن انصاریان، قم: انتشارات دارالعرفان.
- امیدی، علی و یوسف‌وند، سعید (1401). ارائه الگوی مدیریتی انقلابی در تراز جامعه اسلامی از دیدگاه مقام معظم رهبری، فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، 95، 74-99. https://bsrq.cuir.ac.ir/issue_20648_21268.html
- امیری، علی‌نقی، ذوالفقاری، علی و روشن، ساسان (1400). ارائه الگوی تطبیقی مدیریت اسلامی مبتنی بر الگوی جهانی فلسفه مدیریت. روش‌شناسی علوم انسانی، 27(108)، 47-64.
- ایمانی حسنلویی، مهدی (1395). الگوی اسلامی ایرانی مدیریت و رهبری بر اساس شیوه مدیریت و رهبری امام خمینی، مقام معظم رهبری و فرماندهان دفاع مقدس. مدیریت و پژوهش‌های دفاعی، 15(83)،1-31.dor: 20.1001.1.20086121.1395.15.83.1.0
- باقری، مسلم، علیشیری، محمدمهدی و طهماسبی، سیامک (1393). بررسی و ارزیابی الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت. علوم انسانی اسلامی صدرا ، 10 ، 229 -238 .  https://sccsr.ac.ir/journal
- باتمان قلیچ، فریور (1375). نظام مشارکت زیربنای مدیریت اسلامی. تهران: نشر جمهوری اسلامی.
- پور عزت، علی، الوانی، سید مهدی، خنیفر، حسین و هاشمی، صدیقه (1395). تدوین الگوی رفتاری کارگزاران در حکمرانی مطلوب از دیدگاه امام علی (ع) بر اساس متن نهج‌البلاغه. مدیریت منابع در نیروی انتظامی، 4(1)، 65-102. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1205240
- حسینی مشهدی، سید صدرالدین و حسین زاده، محمدمهدی (1395). تبیین طرح کلی دانش مدیریت اسلامی. مدیریت اسلامی، 5 (8 و 9)، 5-28.   https://doi.org/10.30471/im.2016.1327
 
 
 
 
 
- حکاک، محمد و صید زاده، حیدر (1398). طراحی الگوی عوامل مؤثر بر تقویت خودکنترلی در منابع انسانی سازمان‌ها مبتنی بر آموزه‌های نهج‌البلاغه. پژوهشنامه نهج‌البلاغه، 7(27)، 65-75. https://doi.org/10.22084/nahj.2019.18440.2222
- حسینی، سید حسن، عامری، محسن و فاریابی، فرزانه (1395). شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های مدیریت بر منابع انسانی از دیدگاه اسلام (قرآن، نهج‌البلاغه و روایات). ششمین کنفرانس بین‌المللی حسابداری و مدیریت با رویکرد علوم پژوهشی نوین. https://civilica.com/doc/637009
- حیدری، غلامحسین (1389). الگوهای مدیریت در قرآن و اسلام. تحقیقات مدیریت آموزشی، 1(3)، 13-30. https://sanad.iau.ir/Journal/jearq/Article/1113234
- دفتر حفظ و نشر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (20/12/1392). تبیین سیاست‌های اقتصاد مقاومتی. https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=25795
- دفتر حفظ و نشر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، (11/5/1395). بیانات در دیدار با اقشار مختلف مردم. https://farsi.khamenei.ir/newspart-print?tid=1152&npt=1
- رحمانی، جواد (1399). تبیین الگوی مدیریت شهری مبتنی بر مشارکت اسلامی (مورد مطالعه: شهر زنجان). فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، ۵(۱)، ۲۳-۳۶ http://ciauj-tabriziau.ir/article       .
- رضایان، علی (1374). اصول مدیریت. تهران: سمت، چاپ ششم.
- رضا پور، یوسف (1376). الگوی تصمیم‌گیری در مدیریت علمی و مدیریت اسلامی. فصلنامه زبان و ادب فارسی (دانشگاه تبریز)،164، 85-106. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/60274
- زارعی متین، حسن (1378). بخش مدیریت: تبیین الگوی فرهنگ‌ سازمانی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی در محیط کار و اثر آن بر رضایت شغلی. مجله مجتمع آموزش عالی قم، 1، 117-139.
- زواره، علیرضا (1390). راهکارهای توسعه و ترویج نهادینه کردن رهن و مدیریت جهادی در نظام اداری. مجموعه‌ مقالات دومین همایش مدیریت جهادی، تهران: وزارت جهاد کشاورزی، نشر دفتر نماینده ولی‌فقیه.
- سجادی، زهرا بیگم، رمضان، مجید، سنجقی، محمد ابراهیم و تاج‌آبادی، حسین (1398). طراحی الگوی مدیریت استرس شغلی از دیدگاه اسلامی . مطالعات راهبردی بسیج، 22(85)، 5-28.
- سوادی، علی‌اصغر، پور طاهری، مهدی و رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا (1396). تبیین نظری اصول محتوایی و مؤلفه‌های مبنایی تدوین الگوی بومی (اسلامی ایرانی) مدیریت: با تأکید بر مدیریت روستایی. برنامه‌ریزی و آمایش فضا (مدرس علوم انسانی)، 21(4)،86-121. www.noormags.ir/view/fa/magazine/number/93968
- سیاه‌پوش، سید محمود (1401). مناسبات انسانی در مدیریت اسلامی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
- طباطبایی، امیر، حسنی، پرخیده، مرتضوی، حامد و طباطبایی چهر، محبوبه (1392). راهبردهایی برای ارتقا دقت علمی در تحقیقات کیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، ۵ (۳)، ۶۶۳-۶۷۰.
- عابدی جعفری، حسن، تسلیمی، محمد سعید، فقیهی، ابوالحسن و شیخ‌زاده، محمد (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، 5 (2)، 151- 198. https://doi.org/ 10.30497/smt.2011.163
- عبادی، کاظم (1384). مدیریت بسیجی: به‌مثابه الگوی مدیریتی کارآمد و مبتنی بر اندیشه اسلامی. سوره اندیشه، 19، 98-101. https://www.noormags.ir/view/fa/magazine/number/10000
- عرب اسدی، حسین، احمدی، سید علی‌اکبر، رجبی دوانی، محمدحسین، امینی و محمدتقی (1395). طراحی الگوی مدیریت علوی برای تربیت مدیران ارشد نظام جمهوری اسلامی ایران. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 24(32)، 77-108.dor: 20.1001.1.22516972.1395.24.32.4.3
- علامه حلی، حسن بن یوسف (1363). ارشاد الطالبین الی نهج المسترشدین. قم: انتشارات مکتبۀ آیۀالله المرعشی العامه.
- فرجام، سعید (1390). الگوی رفتاری مدیران از دیدگاه امام علی (ع): روشن‌سازی راه و رسم علوی و شکل‌گیری مدیریت اسلامی. توسعه مدیریت، 85، 32-35. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/848157
- فروزنده دهکردی، لطف الله و ملائی، الهه (1388). بررسی نظام ارزشی در مدیریت اسلامی و دیگر مکاتب. راهبرد توسعه، (17)، 166-187. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/579208
- فقیهی، ابوالحسن و علیزاده، محسن (1384). روایی در تحقیق کیفی.  مجله علمی مدیریت فرهنگ‌سازمانی،3 (2)، 5-19 https://jomc.ut.ac.ir/article_14228.html.
- کریمی، محمد سلیم، صلواتی، عادل، زارعی، بهروز و احمدی، کیومرث (1400). عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیری مدیران سازمان‌های دولتی. مدیریت راهبردی در سیستم‌های صنعتی، 16(56)،201-219./doi.org/10.30495/imj.2021.68449 https
- ظاهری، محمد (1399). ارائه الگوی مدیریتی در تراز انقلاب برای مدیران عالی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر سبک مدیریتی شهید سپهبد قاسم سلیمانی. فصلنامه مدیریت اسلامی، 28(1)،21-46. https://journals.ihu.ac.ir/article_205138.html
- مبینی، محمد (1395). طراحی الگوی اسلامی ایرانی مدیریت جهادی در راستای عینیت‌بخشی ام‌القرای جهان اسلام. نشریه مدیریت اسلامی، 24(4)، 137-160. dor: 20.1001.1.22516980.1395.24.4.6.9
- مساح، هاجر، عریضی، حمیدرضا، نوری، ابوالقاسم و گل‌پرور، محسن (1390). ساخت و روان‌سنجی مقیاس مدیریت اسلامی. مطالعات اسلام و روانشناسی، 5 (9)، 105-130.
- معصومی مهر، حمیدرضا، عابدی جعفری، حسن و فروزنده دهکردی، لطف‌الله (1390). طراحی و تدوین الگوی شناخت موانع تحقق مدیریت اسلامی در سازمان‌ها. مدیریت اسلامی، 19(1)، 103-137. dor:20.1001.1.22516980.1390.19.1.4.
- معینی، منصوره، کلاهدوزان، اکبر، فردوسی، مسعود و اسدی، ثریا (1394). اصول مدیریت بر اساس الگوی اسلامی - ایرانی با تکیه‌ بر نظریات خواجه نظام‌الملک طوسی. نشریه مدیریت اسلامی، 23(1)، 87-103. https://im.ihu.ac.ir/issue_2200370_2200374.html
- ملک‌زاده، فهیمه (1394). نگاهی به مدیریت در اسلام. هشتمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در مدیریت و مهندسی صنایع. https://civilica.com/doc/435051
- روحی عزیزی، مریم و مهدوی، مژگان (1380). مدیریت اسلامی از نظر تا عمل. مجموعه مقالات اولین همایش مدیریت اسلامی، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
- نجات، نازی (1382). صفات اخلاقی مدیران از دیدگاه حضرت علی(ع). طب و تزکیه، 50، 106-124. https://www.tebvatazkiye.ir/issue_6449_6450.html
- نصرتزهی، آسیه، ناستی‌زایی، ناصر و  سلیمی، سمانه  (1400). طراحی الگوی مدیریت کرامت انسانی بر اساس آموزه‌های اسلامی. پژوهش در دین و سلامت، 7 (2)، 7-27.
- نور محمدی، محمدرضا و نیک معین، جواد (1394). معیارهای شایستگی مدیران با استفاده از رهنمودهای امام علی در نهج‌البلاغه. دو فصلنامه اسلام و مدیریت، (7)4، 139-159. https://jref.ir/20112
 
-Attride-Stirling, J. (2001). Thematic Networks: An Analytic Tool for Qualitative Research. Qualitative Research, 1(3), 385-405. https://doi.org/10.1177/146879410100100307
-Armstrong, Michael (2008). Strategic Human Resource Management: A Guide to Action. London: Kogan page,4 th Ed
- Bench, S. & Day, T. (2010). The user experience of critical care discharges: a meta-synthesis of qualitative research, International journal of nursing studies, 47(4), 487-499. https://doi.org/ 10.1016/j.ijnurstu.2009.11.013
-Beck, C.)2002). A Meta-Synthesis of Qualitative Research. MCN, The American Journal of Maternal/Child Nursing 27(4), 214-221.
-Clark, I. N. Brown F. A. (2018). Community-dwelling people living with dementia and their family caregivers experience enhanced relationships and feelings of well-being following therapeutic group singing: A qualitative thematic analysis. Frontiers in Psychology, 9, 1332.
-Mishra, S. K. & Varma, A. (2019). Spirituality in Management- Insights from India. USA: Palgrave Macmillan.
- Zimmer, L. (2006). Qualitative meta−synthesis:a question of dialoguing with text. Journal of Advanced Nursing, 53(3), 311-31.

  • تاریخ دریافت 07 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 17 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 02 اردیبهشت 1404