انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

مطالعه تطبیقی تأثیر گفتمان‏های انقلاب اسلامی حاکم بر کابینه‏‌های احمدی‌‏‏نژاد و روحانی بر سیاست خارجی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت، کرمان، ایران
2 استادیار علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت، کرمان، ایران.
3 دانشجوی دکترای علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت، کرمان، ایران
چکیده
با اینکه مؤلفه‌های خارج از کنترل حلقۀ محدود قوۀ مجریه نقش بسزایی در سیاست‌گذاری خارجی دولت‌ها ایفا می‌کند، گفتمان‌ها و به عبارت بهتر خرده گفتمان‌های حاکم بر قوۀ مجریه نیز در شکل‌گیری تصمیمات و به‌ویژه شیوۀ اجرای سیاست خارجی حائز اهمیت فراوان هستند. محور مقالۀ حاضر مطالعۀ سیاست خارجی دولت جمهوری اسلامی ایران طی شانزده سال تحت تأثیر خرده گفتمان‌های حاکم بر دستگاه اجرایی کشور در دوران ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد و روحانی و شناسایی و تحلیل ابعاد تحول گفتمان سیاست خارجی است. پرسش مقاله این است که بازتاب نظام معنایی کابینه‌های نهم، دهم، یازدهم و دوازدهم بر مؤلفه‌های سیاست خارجی ایران طی دوره‌های مذکور چه بوده است. مطابق نتایج، گفتمان اصول‌گرایی عدالت‌محور در کابینۀ احمدی‌نژاد با تهییج افکار عمومی در داخل و ترویج باور ناعادلانه بودن نظم بین‌المللی به اتخاذ رویکرد هماوردی با نظام بین‌الملل در سیاست خارجی ایران منجر شد. حمایت از تودۀ فرودست دال مرکزی گفتمان، در مقابل گفتمان اعتدال‌گرایی حاکم بر کابینۀ روحانی با تعمیم اصل تعادل و توازن از محیط داخلی به محیط بین‌المللی به تدوین رویکرد عمل‌گرایی در سیاست خارجی ایران انجامید. پژوهش حاضر با وام‌گیری از نظریۀ تحلیل گفتمان لاکلا و موف، به واکاوی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- آجیلی، هادی و افشاریان، رحیم (1395). گفتمان اعتدال در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. پژوهش‌های راهبردی سیاست، 5 (19)، 43-73. https://doi.org/10.22054/qpss.2017.7184
- اطهری، سید اسدالله و خانی، رضا (1395). تحلیل سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت‌های نهم و دهم؛ بر اساس تئوری جیمز روزنا. مجله پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی، 7 (26)، 1-26. https://journals.iau.ir/article_526265.html
- ایزدی، رجب و رضایی پناه، امیر (1392). مبانی اجتماعی و اقتصادی تحول در گفتمان‌های سیاسی مسلط در جمهوری اسلامی ایران. جستارهای سیاسی معاصر، 4 (4)، 47-74.
- بخشایشی اردستانی، احمد (1388). تحلیل گفتمانی در بازاندیشی اجتماعی. مجله سیاست، 39 (1)، 57-66. https://ensani.ir/fa/article/176929
- پایان، سهیلا (1402). نقش نیروی سوم در تاریخ معاصر سیاست خارجی ایران. فصلنامه تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران، 2(3)، 70-91. doi: 10.30510/pscci.2022.288822.1023
- تاجیک، محمدرضا (1383). کتاب گفتمان، پادگفتمان و سیاست. تهران: مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی، چاپ دوم.
- جعفری، علی‌اکبر و جانباز، دیان (1395). تنوع گفتمانی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و وجوه دیپلماسی نوین هسته‌ای. پژوهش‌های راهبردی سیاست، 4(16)، 93-121. https://qpss.atu.ac.ir/article_3987.html
- حجازی، سید نصراله و بهرامی، وحید (1398). کاربست روش تحلیل گفتمان لاکلا و موف در رشتۀ علوم سیاسی. فصلنامه علمی-پژوهشی روش‌شناسی علوم سیاسی، 25 (99)، 1-18. https://doi.org/10.30471/mssh.2019.1575
- حسینی زاده، سید محمدعلی (1383). نظریه گفتمان و تحلیل سیاسی. علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم،7 (28)، 181- 212. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/105626
- دهقانی فیروزآبادی، سید جلال و عطائی، مهدی (1394). تحلیل گفتمانی سیاست هسته‌ای دولت احمدی‌نژاد از هژمونی تا افول. پژوهشنامه ایرانی سیاست بین‌الملل، 4 (1)، 22-58. https://doi.org/10.22067/jipr.v4i1.49042
- دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1393). گفتمان اعتدال‌گرایی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه سیاست خارجی، 28 (1)، 1-39. http://fp.ipisjournals.ir/article_13618.html
- دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1386). گفتمان اصول‌گرایی عدالت‌محور در سیاست خارجی دولت احمدی‌نژاد. دو فصلنامه دانش سیاسی، 5 (6)، 67-98. https://doi.org/10.30497/pk.2007.52
- دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1384). تحول گفتمانی در سیاست خارجی جمهوری. تهران: انتشارات مؤسسه انتشاراتی روزنامۀ ایران.
- روحانی، حسن (1389). سیاست خارجی و آیندۀ نفت و گاز ایران. فصلنامه روابط خارجی، 2(3)، 7-37. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20085419.1389.2.3.7.3
- رمضانی، روح‌الله (1395). چارچوبی تحلیلی برای بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، ترجمۀ علیرضا طیب، تهران: نشر نی، چاپ پنجم.
- زیباکلام، صادق (1385). احمدی‌نژاد و جامعه‌شناسی قدرت در ایران. بازتاب اندیشه شرق، 74، 303-307. http://ensani.ir/fa/article
- سلطانی، سید علی‌اصغر (1383). قدرت، گفتمان و زبان. تهران: نشر نی.
- شفیع‌زاده، سمانه (1396). جناح‌بندی سیاسی در انتخابات مجلس نهم (با تأکید بر تجربۀ سیاسی خرده گفتمان‌های اصول‌گرایان). دو فصلنامه مطالعات انتخابات، 6 (14 و 15)، 81- 108. www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1562474
- علیپوریان، طهماسب و نوری اصل، احد (1393). تحول یا تغییر گفتمانی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران؛ مقایسه سیاست خارجی دوران احمدی‌نژاد و روحانی. فصلنامه مطالعات سیاسی، 7 (25)، 79-107. https://sanad.iau.ir/Journal/jourm/Issue/43030
- عیوضی، محمدرحیم (1387). تحلیلی بر سیاست خارجی آقای دکتر محمود احمدی‌نژاد. نشریه راهبرد یاس، 2(14)، 209-230. http://ensani.ir/fa/article/105044
 - قریشی، فردین، علیزاده اقدام، محمدباقر و زائر کعبه، رحیم (1396). تحول گفتمان عدالت در ایران: مطالعۀ موردی دولت‌های محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی. دو فصلنامه جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، 6 (2)، 143-180. http://ensani.ir/fa/article/384543
- کسرایی، محمد سالار و ‌پوزش شیرازی، علی (1388). نظریۀ گفتمان لاکلا و موف ابزاری کارآمد در فهم و تبیین پدیده‌های سیاسی. فصلنامه سیاست، 39 (3)، 339-360. https://jpq.ut.ac.ir/article_20194.html
- کسرایی، محمد سالار و پوزش شیرازی، علی‌ (1390). تحلیل گفتمان جنبش دانشجویی پس از پیروزی انقلاب اسلامی با استفاده از نظریۀ گفتمان لاکلا و موف (1376-1385). فصلنامه سیاست، 41 (3)، 227-245. https://jpq.ut.ac.ir/article_29805_3044.html
- متقی، محمدعلی و طباطبایی پناه، سید علی (1399). تحلیل تأثیر عناصر گفتمان اعتدال‌گرایی دولت روحانی بر مناسبات جمهوری اسلامی ایران با اتحادیه اروپا. فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، 50، 187-203. https://sanad.iau.ir/journal/prb/Article/1066608
- محمد نیا، مهدی (1394). بررسی تطبیقی سیاست خارجی دولت‌های اصول‌گرا و اعتدال. فصلنامه سیاست پژوهی، 2 (1)، 175- 204. http://ensani.ir/fa/article/538997
- محمود خانی، زهرا و کشیشیان، گارینه (1395). بررسی مقایسه‌ای گفتمان‌های سیاست خارجی دولت دهم و یازدهم و تأثیر آن بر امنیت منطقه خاورمیانه. فصلنامه سیاست خارجی، 30 (2)، 7-35. http://fp.ipisjournals.ir/article_24643.html
- موسوی، سید قائم و موسوی، سید حجت‌الله (1398). مقایسه گفتمانی توسعه در دولت‌های احمدی‌نژاد و روحانی. ماهنامه آفاق علوم انسانی، 32، 121-137.
 
-Horn, J. (1991). The Revolution as Discourse. History of European Ideas, 13(5), 623-632. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/019165999190077C
- MacLachlan, A. (1996). The Rise and Fall of Revolutionary England. London: Palgrave.

  • تاریخ دریافت 16 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 27 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 04 خرداد 1403