انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

دولت سازی؛ رویکردها، زمینه‌ها و پیامدها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار جامعه شناسی، پژوهشکده مطالعات اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
چکیده
موضوع این نوشتار بحث و تحلیل در خصوص دیدگاه‌های مرتبط با دولت سازی (State Building) است. در سه دهۀ پایانی قرن بیستم بحث‌های نظری مفصلی در خصوص مسیرها و فرایندهای دولت سازی توسط اندیشمندان و محققین حوزة دولت‌پژوهی مطرح شده است و همچنان در مسیر بسط و تعمیق هستند. نکتۀ کانونی و مشترک همۀ این مباحث، متأخر بودن دولت (State) و ارتباط آن با تحولات عصر مدرن است. پرسش بنیادی در همۀ این نظریه‌ها عبارت از آن است که چه بسترها و زمینه‌هایی موجبات شکل‌گیری دولت‌ها را در ادوار جدید (از قرن شانزدهم به بعد) فراهم آوردند و نیز اینکه این تأسیس جدید که غالباً با هیبت و هیمنۀ خارق‌العاده‌ای هم همراه بوده، طی چه فرایندی پا به عرصه نهاده و چه تحولاتی را از سر گذرانده است. در این نوشتار تلاش شده است که ضمن بحث در خصوص متأخر بودن دولت و تفاوت آن با سایر مفاهیم هم ارز؛ حکومت و رژیم، گونه‌بندی‌ای از این دیدگاه‌ها طرح نموده و درونمایه‌هاو بنیان‌های نظری هر سنخ مورد بحث قرار گیرد. سه گونۀ ارائه شده (اثر جنگ‌های جدید بر دولت سازی، وجود بسترها و زمینه‌های جدید برای شکل‌گیری دولت و وجود بستر مناسب فرهنگی)، گر چه کاملاً از هم منفک نیستند، اما هر کدام استدلال‌های خاص خود را در خصوص دلایل و فرایند شکلگیری دولت در عصر جدید را طرح کرده‌اند. 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


اندرسون، پری (۱۳۹۰)، تبارهای دولت استبدادی، ترجمۀ حسن مرتضوی، تهران: نشر ثالث.
بدیع، برتران؛ بیرن بوم، پیر (۱۳۸۷)، جامعه‌شناسی دولت، ترجمۀ احمد نقیب زاده، تهران: نشر قومس.
پوجی، جیان فرانکو (۱۳۷۷)، تکوین دولت مدرن، ترجمۀ بهزاد باشی، تهران: انتشارات آگاه.
حاتمی، عباس (1390)، نظریه‌های مختلف دولت سازی؛ به سوی چارچوب‌بندی نظری، «پژوهشنامه علوم سیاسی»، سال ششم، شمارۀ سوم، تابستان، صص 44-7.
گل محمدی، احمد (۱۳۹۲)، چیستی، تحول و چشم انداز دولت، تهران: نشر نی.
وینسنت، اندرو (۱۳۷۱)، نظریه‌های دولت، ترجمۀ حسین بشیریه، تهران: نشر نی.
هلد، دیوید (۱۳۸۶)، شکل‌گیری دولت مدرن، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: نشر آگه.
 
 
 
Anderson, Perry (1974) Lineages of the Absolutist State, N.J.: Humanities Press.
Badie, Bertrand, Birnbaum, Pierre (1983) The Sociology of the State, Translated by Arthur Gold hammer, Chicago University press.
Ertman, Thomas (1997) Birth of the Leviathan, Building States and Regimes in Medieval and early Modern Europe, Cambridge University Press.
Ertman, Thomas (2005) “State Formation and State Building in Europe”, ed. Thomas Janoski, Sociology, Cambridge University Press.
Figgis, J. N. (1956) Political Thought from Gerson to Grotius, Cambridge University press.
Giddens, Anthony (1985) The Nation State and Violence, University of California Press.
Hair, Aidan, Robinson, Neil (2007) State Building, Routledge, London and New York.
Held, David (1992) Democracy: From City-States to a cosmopolitan Order, Political Studies, XL, Special Issue, pp. 10-39.
Hintze, Otto (1975) “Military Organization and Organization of the State”, in The Historical Essay of Otto Hintze, ed, F. Gilbert New York: Oxford University Press
Mann, Michael (1986) The Sources of Social Power, Volume 1: A History of Power from the Beginning to AD 1760, Cambridge University Press.
Mann, Michael (1988) States, War and Capitalism, Blackwell.
Pierson, Christopher (1996) The Modern State, London: Routledge.
Poggi, Gianfranco (1978) The Development of the Modern State, London: Hutchinson.
Poggi, Gianfranco (1990) The State: It's Nature, Development and Prospects, California: Stanford University Press.
Tilly, Charles (1975) The Formation of National States in Western Europe, Princeton, New Jersey, Princeton University Press.
Tilly, Charles (1985) War Making and State Making as Organized Crime, in Bringing the State Back, ed. by P. Evans, D. Rueschmeyer and T. Skocpol, Cambridge University press.
Vincent, Andrew (1978) Theories of the State, Oxford: Basil Blackwell.
Wallerstein, Immanuel (1979) The Capitalist World Economy, Cambridge University Press.
Wallerstein, Immanuel (2011) The Modern World System1: Capitalist Agriculture and the Origins of the European World Economy in the Sixteen Century, University of California Press.

  • تاریخ دریافت 16 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 05 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 20 بهمن 1402