عدالت اجتماعی یکی از بنیادی‌ترین آرمان‌های انقلاب اسلامی ایران و از مهم‌ترین مؤلفه‌های هویت سیاسی و فرهنگی جمهوری اسلامی به شمار می‌آید. از آنجا که نظام آموزش رسمی نقش مهمی در انتقال ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی به نسل‌های جدید دارد، بررسی نحوه بازنمایی مفهوم عدالت اجتماعی در کتاب‌های درسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی چگونگی بازنمایی عدالت اجتماعی به مثابه یکی از آرمان‌های انقلاب اسلامی در کتاب جامعه‌شناسی پایه دوازدهم و بر اساس چارچوب نظری عدالت اجتماعی جان رالز انجام شده است.

روش پژوهش، در مقاله حاضر تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار است که در آن اصول بنیادین نظریه رالز شامل آزادی، برابری فرصت‌ها، اصل تفاوت، وضعیت آغازین، خیرهای اولیه و ساختار اساسی جامعه مبنای کدگذاری داده‌ها قرار گرفته‌اند. واحدهای تحلیل از متن نوشتاری، تصاویر آموزشی و فعالیت‌های کتاب استخراج و بر اساس شدت اشاره، نوع اشاره (مستقیم و غیرمستقیم) و میزان ارتباط با مؤلفه‌های عدالت اجتماعی طبقه‌بندی شدند.

یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه مفاهیم مرتبط با عدالت اجتماعی در بخش‌هایی از کتاب، به‌ویژه در درس «نابرابری اجتماعی»، به‌صورت نسبتاً گسترده مطرح شده‌اند، اما بازنمایی آن‌ها در کل کتاب از انسجام نظری کافی برخوردار نیست و برخی از مؤلفه‌های بنیادین عدالت اجتماعی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. همچنین نتایج حاکی از آن است که میان جایگاه عدالت به عنوان یکی از آرمان‌های محوری انقلاب اسلامی و میزان بازتاب آن در برخی بخش‌های کتاب، فاصله‌ای قابل مشاهده وجود دارد.