انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

آثار دولت رانتیر بر شکل گیری جامعه مدنی در ایران ( مطالعه موردی دولت احمدی نژاد و روحانی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی زنجان، زنجان، ایران.
2 استادیار علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی زنجان، زنجان، ایران.
10.22034/fademo.2025.518144.1099
چکیده
اتکای ایران به درآمدهای نفتی تأثیر عمیقی بر ساختارهای سیاسی و اقتصادی کشور گذاشته و منجر به شکل‌گیری دولت رانتیر شده است. این مطالعه بررسی می‌کند که چگونه ساختار رانتیر دولت ایران بر شکل‌گیری و عملکرد جامعه مدنی تأثیر گذاشته است، با تمرکز بر دولت‌های احمدی‌نژاد (۱۳۸۴۱۳۹۲) و روحانی (۱۳۹۲۱۴۰۰). با استفاده از روش توصیفیتحلیلی، نشان داده شده است که ساختار رانتیر با کاهش وابستگی دولت به جامعه، تضعیف پاسخگویی و تمرکز قدرت، مانع رشد سازمان‌های مستقل غیردولتی و کاهش مشارکت مدنی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که با وجود تفاوت در درآمد نفتی و گفتمان سیاسی، هر دو دولت دینامیک‌های رانتیر را بازتولید کرده‌اند و این امر مانع شکل‌گیری جامعه مدنی قوی و مستقل در ایران شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- احسان، فرزانه و حسینی، مجید (1399). بررسی شیوه و نتایج اجرای برنامه تعدیل ساختاری در ایران. تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی، 2 (4)، 106- 125. http://noo.rs/g1lUO
- امیدی، علی و قلمکاری، آرمین (1398). تحلیل رابطه سیاست خارجی و توسعه اقتصادی: مقایسه دولت‌های خاتمی، احمدی‌نژاد و روحانی (1396- 1376). رهیافت انقلاب اسلامی، 13 (46)، 47- 72.
- حاتمی، عباس و کلاته، فرزاد (1393). دولت در پیرامون و پیرامون در دولت: سندروم‌های در هم تنیدگی اقتصاد، سیاست و اجتماع. مطالعات راهبردی، 17(63)، 7- 36. dor: 20.1001.1.17350727.1393.17.63.1.8
- دریا بیگی سلیمی، مهدی، اژدری، بهناز و رحیمی صادق، علی (1402). نقش عملکرد سیاسی دولت در پیشبرد توسعه سیاسی جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی دولت حسن روحانی). رهیافت انقلاب اسلامی، 17(64)، 3-26.
- دهقان، حوریه، مختاری، علی و باقری دولت‌آبادی، علی (1399). رویکرد اقتصاد سیاسی به سیاست‌های اقتصادی دولت محمود احمدی‌نژاد. مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، 2(3)، 595- 627. http://noo.rs/WXrAh
- قاآنی، زهره (1389). تأثیر نفت بر جایگاه دموکراسی در ایران، چشم‌انداز ایران، 64، 64- 69.
- قریشی، فردین، علیزاده اقدم، محمدباقر و زایر کعبه، رحیم (1396). تحول گفتمان عدالت در ایران: مطالعه موردی دولت‌های محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی. جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، 6(2)، 143- 180.
- قطبی، میلاد و بهادری جهرمی، علی (1395). محدودیت‌های آزادی در قانون اساسی جمهوری اسلامی. فصلنامه حقوق بشر اسلامی، 5(10)، 140- 158. https://ensani.ir/fa/article/370700
- کهنه پوشی، مصلح (1391). ویژگی‌های جامعه مدنی و پیامدهای آن. نشریه زریبار، 56 و 57، 16- 28.
 
-Dadgar. A. (2020). Rentier State and Its Resourse In Iran. Economic Review. Available at:https:// library.de.fes/Economic Review.24(2)/17556.pdf
-Gawdat. B.(1998). Oilsecurity In the New Millennium: Geo EconomyVs.Geo Strategy. Strategic Review, 12, Fall. P 22
-Wantchckon. L. (2002). Why Do Resource Abundant Countries Have Athoritarian Governments? Manuscript: Yale University.
-Zamirirad. A. (2017). Rentierism and Social and Political Moderation in Iran. International Political Science. Available at: https//lobelog.com/rentierstate/social-and-political- moderation/iez/pdf-files.

  • تاریخ دریافت 01 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 02 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 05 مهر 1404