انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

تحلیل گفتمان سوسیالیسم حزب توده در جریان انقلاب اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
این مقاله به تحلیل گفتمان سوسیالیستی حزب توده در انقلاب اسلامی ایران (۱۳۵۷) با استفاده از نظریه گفتمان ارنستو لاکلاو و شانتال موفه می‌پردازد. با روش تحلیل گفتمان، چگونگی بازنمایی و سامان‌دهی مفاهیم کلیدی همچون نقطه کانونی، دال برتر، دال تهی، دقایق و هویت در گفتمان حزب توده بررسی شده است. داده‌ها از متون دسته اول حزب توده با نمونه‌گیری هدفمند و تحلیل کیفی استخراج شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد گفتمان حزب توده در قالب مارکسیسم- لنینیسم چهار حوزه اقتصاد، اجتماع، فرهنگ و سیاست را معنا می‌بخشد. نقطه کانونی و دال برتر این گفتمان مارکسیسم- لنینیسم است که حاملان آن خود را مارکسیست-لنینیست و دیگران را غیرمارکسیست-لنینیست می‌دانند. دال‌های تهی شامل برابری، عدالت، آزادی، استقلال از سرمایه‌داری و پیشرفت است. دقایق مهم گفتمان طبقه، حزب، مبارزه، دموکراسی، عدالت، آزادی، امپریالیسم، سرمایه‌داری و سوسیالیسم هستند. این گفتمان نظام سلطنتی استبدادی، سلطنت مشروطه، لیبرالیسم، سلطنت اسلامی و مائوئیسم را نفی کرده و سوسیالیسم را به‌عنوان وضعیت مطلوب و اسطوره سیاسی خود معرفی می‌کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- ادیب حاج باقری، محسن و همکاران (1385). روش‌های تحقیق کیفی. تهران: بشری.
- حزب توده ایران (1360). اسناد و دیدگاه‌ها حزب توده‌ ایران از آغاز پیدایی تا انقلاب بهمن 1357). بی‌جا، بی‌نا، چاپ اول.
- حزب توده ایران (1323). مرامنامه حزب توده ایران. تهران: حزب توده ایران.
- سیلور من، دیوید (1379). روش تحقیق کیفی در جامعه‌شناسی. ترجمه‌ محسن ثلاثی، تهران: تبیان، چاپ اول.
- شیرازی، اصغر (1386). مدرنیته، شبهه و دموکراسی: بر مبنای یک بررسی موردی درباره حزب توده ایران. تهران: اختران.
- طبری، احسان، اسکندری، ایرج، کیانوری، نورالدین و دیگران(1355). دربارۀ حزب (نکاتی چند دربارۀ تحول حزب به‌مثابه حزب طراز نوین طبقۀ کارگر). تهران: حزب توده‌ ایران.
- طبری، احسان و دیگران (1354). پنجاه سال تبه‌کاری و خیانت سلسله‌ پهلوی. ویژه‌نامۀ دنیا، بی‌جا، بی‌نا.
 
-کیانوری، نورالدین (1361). حزب توده‌ ایران و مسائل میهن انقلابی ما (مجموعه‌ مقالات، مصاحبه‌ها و سخنرانی‌ها 1360- 1357). شماره 68، چاپ اول.
- نش، کیت (1380). جهانی شدن سیاسی معاصر: سیاست و قدرت. ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران: کویر.
- ون دایک، تئون اِی (1382). مطالعاتی در تحلیلِ گفتمان (از دستورِ متن تا گفتمان کاوی انتقادی). ترجمه پیروز ایزدی ... [و دیگران]، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
 
- Abrahamian, E. (1982). Iran Between Two Revolutions. Princeton University Press.
- Hall, S. (1997). Representation: Cultural Representations and Signifying Practices. Sage Publications.
- Howarth, D. & Stavrakakis, Y. (2000). Introducing Discourse Theory and Political Analysis, in Norval, A. J. & Stavrakakis, Y. (Eds.), Discourse Theory and Political Analysis (Identities, Hegemonies and Social Change), Manchester University Press, Manchester and New York, pp. 1-25.
- Jager, S. (2001). Discourse and Knowledge: Theoretical Methodological Aspects of A Critical Discourse and Dispositive Analysis, in Wodak, R. & Meyer, M. (Eds.), Methods of Critical Discourse Analysis, London: Sage, pp. 32-62.
- Jorgensen, M. & Phillips, L. (2002). Discourse Analysis As Theory and Method. SAGE Publications, London, Thousand Oaks, New Delhi.
-Laclau, E. & Mouffe, C. (1985). Hegemony and Socialist Strategy: Towards a Radical Democratic Politics. Verso.
-Meyer, M. & Wodak, R. (2001). Methods of Critical Discourse Analysis. London: SAGE Publicatins, London, Thousand, New Dehli, First Published.
                                                                                                                                                                                                                                     
 
 
 

  • تاریخ دریافت 23 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 02 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 12 شهریور 1404