انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

از انقلاب فرهنگی تا انقلاب الگوریتمی: تحول گفتمان انقلابی در عصر هوش مصنوعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 پژوهشگر گروه کشمکش و همکاری در خاورمیانه،مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه، تهران، ایران
چکیده
انقلاب اسلامی ایران به‌عنوان محیطی زمینه‌ساز امر سیاسی در بستر گفتمان‌های سنتی و تجددگرای چهار دهه پیش، از اهمیت فراوانی برخوردار است. ازسوی‌دیگر، ظهور فناوری‌های نوینی مانند هوش مصنوعی توانسته است ساخت‌ها و برساخت‌های جدیدی را در ادراک اجتماعی ایرانیان ایجاد کند. با توجه به این مسائل، پرسش اصلی پژوهش این است: چگونه این تحولات می‌توانند آیندۀ گفتمان انقلاب اسلامی را تحت تأثیر قرار دهند؟ آیا این فناوری‌ها صرفاً در جهت بازتولید ساخت‌های ذهنی موجود عمل می‌کنند یا بستری برای شکل‌گیری برساخت‌های ذهنی جدید فراهم می‌آورند؟ این پژوهش در راستای تحلیل فرصت‌ها و تهدیدهای ناشی از کاربرد هوش مصنوعی در شکل‌دهی به ذهنیت اجتماعی ایرانیان نسبت به انقلاب اسلامی انجام شده است. نگارندگان با بهره‌گیری از روش پژوهش کیفی، فرضیه‌ای را مورد آزمون قرار داده‌اند که هوش مصنوعی می‌تواند هم به‌عنوان ابزاری برای تثبیت و تقویت گفتمان انقلاب اسلامی به کار گرفته شود و هم زمینه‌ساز شکل‌گیری برساخت‌های ذهنی نوینی باشد که ازنظر محتوایی با قرائت‌های پیشین تفاوت ماهوی دارند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند تولید محتوای شخصی‌سازی‌شده، تحلیل داده‌های فرهنگی و مدیریت افکار عمومی، ظرفیت به‌روزرسانی گفتمان انقلاب اسلامی و تطبیق آن با زبان و ذهنیت نسل جدید را دارد. بااین‌حال، در صورت نبود راهبردهای دقیق و چهارچوب‌های اخلاقی منطقی، خطراتی همچون انحراف گفتمان، سطحی‌سازی مفاهیم و ایجاد دوگانگی‌های هویتی نیز محتمل است؛ بنابراین آیندۀ گفتمان انقلاب اسلامی در عصر هوش مصنوعی، وابسته به حکمت و هوشمندی فرهنگی در بهره‌برداری از این فناوری است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- افشاری،کیانوش، عامری گلستانی، حامد، یوسفی، بهرام و جلال پور، شیوا (1401).تحول مفهوم هویت ملی در عصر قاجار. فصلنامه تاریخ ، 17 (66)، 54-71.https://sanad.iau.ir/journal/jh/Article/689621?jid=689621
- امام خمینی، سید روح الله (1381). ولایت فقیه(حکومت اسلامی).تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- امیدی، جمشید، هاشمی، سید احمد، قلتاش، عباس و ماشینچی، علی‌اصغر(1398). برساخت‌های ذهنی مدیران آموزشی از برنامه درسی آموزش کارآفرینی برای مدارس. فصلنامه انجمن مطالعات برنامه درسی ایران، 14 (53)، 101-134. dor:  20.1001.1.17354986.1398.14.53.5.8  
 - ایمانی زاده، امیرحسین و رضوانی، محمدرضا (1403). پارادایم برساخت‌گرایی اجتماعی، روش‌شناسی هرمنوتیک ـ دیالکتیک و ارزشیابی نسل چهارم: چشم‌انداز کاربرد در گردشگری. فصلنامه گردشگری و توسعه، 13 (3)، 213-234.https//:doi.org/10.22034/jtd.2024.422647.2846     
- بیگدلو، رضا (1396) .تحلیل برسازی هویت ملی ایرانی بر مبنای نژاد. فصلنامه تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام،8 (14)، 57-90. https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_7016.html
- پاسبان، ابوالفضل(1402). حاکمیت حقوقی دولت‌ها بر فضای مجازی و تأثیر آن بر امنیت ملی. فصلنامه سیاست دفاعی، 23 (125)، 11-48.  dor: 20.1001.1.10255087.1402.32.125.1.3   
- حاج محمدی، حسین و اسماعیل‌زاده، محمد (1403). معنای زندگی؛ برساختی اجتماعی یا امری عینی؛ مطالعۀ تطبیقی دیدگاه پیتر برگر و محمدتقی جعفری. فصلنامه علمی نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، 14 (4)، 21-39.
- حاجی ناصری، سعید و ظفری حاتم خانی، صادق(1401). اندیشه نوسازی در بستر دولت مدرن و جنبش انقلابی در ایران معاصر. فصلنامه سیاست پژوهی اسلامی ایرانی، 1 (2)، 78-97.
- حسنی فر، عبدالرحمن، عباس زاده مرزبالی، مجید(1400). مسئله هویت ملی ایران درگذر تاریخ. فصلنامه جستارهای سیاسی معاصر، 12 (3)، 26-63.https//:doi.org/10.30465/cps.2021.33453.2620
- خادمی، عاطفه و تقی زاده، فاطمه (1398). مدل مفهومی موضوع زن در گفتمان انقلاب اسلامی (مطالعه موردی: منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای). فصلنامه زن در توسعه و سیاست، 17 (2)، 257-277.
- رستمی، رضا و نصراللهی، محمدصادق(1399). بایسته‌های عدالت‌خواهی از دیدگاه رهبر معظم انقلاب. فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، 23 (89)،3-23.dor:20.1001.1.1735501.1399.23.89.1.2
- رفیع، حسین و عباس‌زاده مرزبالی، مجید (1398). چالش‌های ناشی از فرایند جهانی‌شدن و فضای مجازی برای هویت ملی ایران و راه کارهای مقابله با آن‌ها» . مطالعات راهبردی سیاست بین‌الملل، 3 (6)، 85-111.
https//:doi.org/ 10.22080/jpir.2020.2735           
- رکابیان، رشید و بابایی، مرتضی(1401). هویت ایرانیان در گذرگاه تاریخ (با تاکیدبر هویت دینی). فصلنامه تاریخ اسلام، 23 (2)، 207-236.        https//:doi.org/10.22081/hiq.2022.73497 
- رکابیان، رشید و پور حسن، ناصر(1402). ظرفیت‌های فرا گفتمان انقلاب اسلامی و بازتولید گفتمان‌های درونی. فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 12 (47)، پیاپی47، 258-278.
- زمانی پزوه، طیبه، احمدی دستجردی، سمیه، قربانی کهریزسنگی، معصومه، امیری محمدآبادی، سید مصطفی (1403).  هویت ملی در دوران دیجیتال:فرصت‌ها و تهدید. ماهنامه پایا شهر، 6 (67)، 1-7.
- شریفیان، داوود، باب‌الحوائجی، فهیمه و اباذری، زهرا (1400). ارائه مدل هویت دیجیتال در دولت هوشمند در دستگاه‌های دولتی ایران با نقش میانجی رهبری تحول دیجیتال. فصلنامه دانش سیاسی، 14 (51)، 31-51.
- شفیعی‌فر، محمد و محبوبی، محمد (1400). الگوهای نظری تبیین انقلاب اسلامی؛ الهیات رهایی‌بخش به‌مثابه چهارچوب بدیل. فصلنامه سیاست. 51 (2)، 513-535.                                                  https//:doi.org/10.22059/jpq.2021.83357             
- شیخه، رضا، صفایی مقدم، مسعود، پاک سرشت، محمدجعفر و مرعشی، منصور (1399) .بررسی تحلیلی مبانی رویکرد برساخت‌گرایی اجتماعی. فصلنامه روش‌شناسی علوم انسانی، 26 (103)،39-55.
https//:doi.org/10.30471/mssh.2020.4557.1757 
- صالحی وثیق، محمدرضا، اکبرپورآلمه جوقی، علی و مکرمی پور، محمدباقر (1403).چگونگی شکل‌گیری روایت انقلاب اسلامی ایران از منظر تئوری ساخت روایت با تأکید بر نقش رسانه. فصلنامه دولت پژوهشی ایران معاصر، 10 (3)، 133-154.dor: 20.1001.1.27831914.1403.10.3.6.7
- صدیق اورعی، غلامرضا، اصغر پور ماسوله ، احمدرضا (1398). بررسی ساختار ایدئولوژی انقلاب اسلامی در دهۀ اول انقلاب با تحلیل محتوای وصایای شهدای جنگ ایران و عراق. فصلنامه علوم اجتماعی، 16 (1)، 1-26. 16.
- عسگری، رضا (1403) . هوش مصنوعی: بهره‌برداری آگاهانه. مجله پژوهش فیزیک ایران، 24 (3)، پیاپی 97، 1-5.
- عشایر، طاها، ذوالفقاری، اکبر، نامیان، فاطمه و حسین زاده، الهام(1397). تبیین جامعه‌شناختی هویت ملی ایرانیان. فصلنامه علمی مطالعات میان فرهنگی. 13 (37)، 37-67.
dor:20.1001.1.17358663.1397.13.37.2.1                        
- علویان، مرتضی و دوست محمدی، حسین (1402). واکاوی آینده نگاشت انقلاب اسلامی در پرتو سه خوانش ایدئولوژیک، عمل‌گرا و مدنی. فصلنامه رهیافت های سیاسی و بین‌المللی، 15 (1)، 105-125.
      https//:doi.org/10.48308/piaj.2023.231174.1378   
- کچویان، حسن. (۱۳۸۶). تطورات گفتمان‌های هویتی ایران: ایرانی در کشاکش با تجدد و مابعد تجدد. تهران: نشر نی.
- کریمی، مهسا، دانایی فرد، حسن وکاظمی، سید حسین(1402). واکاوی چالش‌های تحول دیجیتال در بخش عمومی ایران: پژوهشی کیفی. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت عمومی، 16(62)، 1-34.
              https://doi.org/10.22111/jmr.2024.44968.5965 
- میرزا زاده احمدبیگلو، فرامرز(1401). تطور هویتی و شکل‌گیری انقلاب اسلامی. فصلنامه علمی گفتمان سیاسی انقلاب اسلامی، 1 (3)، 1-21. 
- نجفی، موسی و سرافراز، سمیه (1399). بازنمایی نقش رسانه در تمدن سازی پس از انقلاب اسلامی ایران. فصلنامه رسانه و فرهنگ، 10 (2)، 259- 275. https://doi.org/10.30465/ismc.2021.6076     
- یوسفیان، نوید و موسوی کریمی، میر سعید(1389). سازه‌انگاری معرفت و برساخت‌گرایی اجتماعی. فصلنامه جامعه پژوهی فرهنگی، 1 (1)، 129-143. https://ensani.ir/fa/article/272519
-Berger, P.L., & Luckmann, T. (2004). Reflexiones en torno a la producción de sentido en el mundo moderno: una lectura de Modernidad, pluralismo y crisis de sentido. https://doi.org/10.29379/jedem.v12i1.576
-Brand, D. (2020). Algorithmic Decision-making and the Law. JeDEM - EJournal of EDemocracy and Open Government12(1), 114–131. https://doi.org/10.29379/jedem.v12i1.576
 
- Fraser NM, Turcan RV.(2025) .Reconstructing the Social Construction of Reality. Br J Sociol. Epub ahead of print. PMID: 39865622. https://doi.org/10.1111/1468-4446.13190
- Gil de Zúñiga, H., Goyanes, M., & Durotoye, T. (2023). A Scholarly Definition of Artificial Intelligence (AI): Advancing AI as a Conceptual Framework in Communication Research. Political Communication41(2), 317–334. https://doi.org/10.1080/10584609.2023.2290497
-Glombitza, O. (2022). Islamic revolutionary ideology and its narratives: the continued relevance of the Islamic Republic’s ideology. Third World Quarterly, 43(5), 1156–1175. https://doi.org/10.1080/01436597.2022.2055540
- Ippoliti, E.(2022). On the heuristic power of mathematical representations. Synthese, vol 200. https://doi.org/10.1007/s11229-022-03883-9
-Islam Khan, M. F., Begum, M. H., Rahman, M. A, Limon, G. Q.,Azam, M. A and Masum, A. K. M. (2005). A comprehensive review of advances in transformer, GAN, and attention mechanisms: Their role in multimodal learning and applications across NLP. International Journal of Science and Research Archive, 15(01), 454-459. Article https://doi.org/10.30574/ijsra.2025.15.1.0980.
-Muhammad Ichsan, S., & Hidayatullah, S. (2023). Revolusi Republik Islam Iran: Studi atas Bentuk Pembaharuan Ayatollah Sayyid Ruhullah Musavi Khomeini . Jurnal Ekshis1(1), 12–22. https://doi.org/10.59548/je.v1i1.17
- Narbutaitienė, J., Björklund Carlstedt, A., & Fischl, C. (2023). Stroke survivors’ experiences and meaning of digital technology in daily life: a phenomenological study. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology19(4), 1334–1342. https://doi.org/10.1080/17483107.2023.2174605
-Orekhov, A.M., Chubarov, N.A.(2024). Digital Inequality and Digital Justice: Social-philosophical Aspects of the Problem . Rudn Journal of Philosophy , Vol. 28(1), 260-272. https://doi.org 10.22363/2313-2302-2024-28-1-260-272   
- Piękos, P, Malinowski, M. &  Michalewski, H.(2021). Measuring and Improving BERT’s Mathematical Abilities by Predicting the Order of Reasoning.. In Proceedings of the 59th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics and the 11th International Joint Conference on Natural Language Processing (Volume 2: Short Papers), pages 383–394, Online. Association for Computational Linguistics.
- Villani, C., Orsoni, M., Lugli, L. (2022) . Abstract and concrete concepts in conversation. Sci Rep 12, 17572. https://doi.org/10.1038/s41598-022-20785-5
 

  • تاریخ دریافت 01 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 25 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 01 تیر 1404