انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

مروری بر مراحل جنبش‌های انقلابی در رویکردی ترکیبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2 دکترای علوم سیاسی (گرایش مسائل ایران)، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
چکیده
به دلیل پیچیده بودن پدیدۀ انقلاب، کم‌تر نظریه‌ای را می‌توان سراغ گرفت که توانایی تبیین همۀ وجوه آن را داشته باشد. عمدتاً چرایی انقلاب در قالب نظریات و چگونگی آن در قالب الگوها بیان می‌شود. در اغلب آثاری که به مراحل انقلاب‌ها اشاره دارند یا این مراحل چندان کامل ترسیم نشده و یا عنصر پیچیدگی انقلاب‌ها و از جمله نقش کنشگران، کم‌تر مورد توجه بوده و یا رابطۀ نظام‌مند بین مراحل برقرار نبوده است. این پژوهش درصدد است از طریق بازخوانی و واکاوی نظریه‌های مختلف انقلاب، الگویی نظام‌مند از چگونگی شکل‌گیری انقلاب استخراج نماید. در این پژوهش به منظور تبیین موضوع، از رویکرد ساختار ـ کارگزار و روش فراترکیب استفاده شده است. سؤال اصلی این است که با نگاه ترکیبی بین نظریه‌های مختلف انقلاب، به چه الگویی از مراحل انقلاب می‌توان دست یافت؟ یافتۀ پژوهش نشان می‌دهد می‌توان برای جنبش انقلابی، پنج مرحله متصور شد که در هر مرحله، پنج سطح از کنشگری شامل عموم مردم، کنشگران (رهبران انقلابی، کارگزاران انقلابی و کنشگران انقلابی) و ساختار سیاسی، قابل مشاهده خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- اپتر، دیوید ای و اندریین، چالرز. اف (1380). اعترض سیاسی و تغییر اجتماعی. ترجمه محمدرضا سعیدآبادی، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.
- اسکاچپول، تدا (1389). دولت‌ها و انقلاب‌های اجتماعی. ترجمه مجید روئین‌تن، تهران: انتشارات سروش.
- اسملسر، نیل (1380). تئوری رفتار جمعی. ترجمه رضا دژاکام، تهران: مؤسسه یافته‌های نوین.
- برینتون، کرین (1390). کالبدشکافی چهار انقلاب. ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر زریاب.
- بِک، کالین جی (1398). رادیکال‌ها، انقلابی‌ها و تروریست‌ها. ترجمه ایرج همتی و محمد بابایی، قم: لوگوس.
- پارکر، جان (1386). ساخت‌یابی. ترجمه حسین قاضیان، تهران: نشر نی.
- پای، لوسین دبلیو (1380). بحران‌ها و توالی‌ها در توسعه سیاسی. ترجمه غلامرضا خواجه‌سروی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- پناهی، محمدحسین (1389). نظریه‌های انقلاب؛ وقوع، فرایند و پیامدها. تهران: انتشارات سمت.
- تیلی، چارلز (1388). از بسیج تا انقلاب. ترجمه علی مرشدی‌زاد، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
- تیلی، چارلز (1396). جنبش‌های اجتماعی 2004-1768. ترجمه علی مرشدی‌زاد، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
- جانستون، هنک (1398). جنبش‌های اجتماعی چیست؟. ترجمه سعید کشاورزی و مریم کریمی، تهران: نشر ثالث.
- جانسون، چالمرز (1363). تحول انقلابی؛ بررسی نظری پدیده انقلاب. ترجمه حمید الیاسی، تهران: انتشارات امیرکبیر.
- خرمشاد، محمدباقر (1397). بازتاب‌های انقلاب اسلامی ایران. تهران: انتشارات سمت.
- خرمشاد، محمدباقر و محمدی لرد، عبدالمحمود (1392). شروط سیاسی بی‌ثباتی؛ تحلیل تجربی بین کشوری. دوفصلنامۀ دانش سیاسی، 9(2)، پیاپی18، 25-49. http://noo.rs/zGV0P
- درسلر، دیوید و ویلیس، ویلیام ام (1395). جامعه‌شناسی؛ بررسی تعامل انسان‌ها. ترجمه مهرداد هوشمند و غلامرضا رشیدی، تهران: نشر اطلاعات.
- دلاپورتا، دوناتلا و دیانی، ماریو (1384). مقدمه‌ای بر جنبش‌های اجتماعی. ترجمه محمدعلی دلفروز، تهران: نشر کویر.
- دلاوری، ابوالفضل (1383). تحول منازعه سیاسی از عصر دولت ـ ملت تا عصر جهانی‌شدن. پژوهش حقوق و سیاست، 6(12). 107-143.   https://qjpl.atu.ac.ir/article_2955.html
دلاوری، ابوالفضل (1394). درآمدی انتقادی بر مفهوم و شاخص‌های بی‌ثباتی سیاسی؛ به سوی مدلی جامع و روزآمد برای سنجش بی‌ثباتی سیاسی. دولت‌پژوهی، 1(2). 59-93.  https://doi.org/10.22054/tssq.2015.1805
- دیتر آپ، کارل (1395). جنبش اجتماعی و اعتراض سیاسی. ترجمه مجید عباسی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- ریتزر، جورج (1386). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر. ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
- زتومکا، پیوتر (1386). اعتماد؛ نظریه جامعه‌شناختی. تهران: نشر و پژوهش شیرازه.
‌‌‌‌- سیدمن، استیون ‌‌(1386). کشاکش ‌‌آرا ‌‌در ‌‌جامعه‌شناسی. ‌‌ترجمه ‌‌هادی ‌‌جلیلی، ‌‌تهران: ‌‌نشر ‌‌نی.
- فورن، جان (1384). نظریه‌پردازی انقلاب. ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی.
- فینفگلد کانت، دبورا (1399). پژوهش فراترکیب. ترجمه وجه‌الله قربانی‌زاده، تهران: عصر قلم.
- کسلر، دیرک (1394). نظریه‌های روز جامعه‌شناسی از آیزنشتات تا پسامدرن‌ها. ترجمه کرامت‌الله راسخ، تهران: نشر آگه.
- کلاندرمانز، برت (1397). جدا شدن از جنبش. ترجمه علیرضا بهشتی، در جنبش‌های اجتماعی و دموکراتیزاسیون، به کوشش سعید مدنی قهفرخی، تهران: انتشارات روزنه.
- کوزر، لوئیس و روزنبرگ، برنارد (1391). نظریه‌های بنیادی جامعه‌شناختی. ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی.
- کوهن، آلوین استانفورد (1380). تئوری‌های انقلاب. ترجمه علیرضا طیب، تهران: نشر قومس.
- گِر، تد رابرت (1379). چرا انسان‌ها شورش می‌کنند. ترجمه علی مرشدی‌زاد، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- گِر، تد رابرت (1401). شورش سیاسی؛ علل، نتایج و بدیل‌ها. ترجمه سعید صادقی جقه، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- گلدستون، جک (1397). انقلاب. (جک گلدستون)، ترجمه آسیه حایری یزدی. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 8 (26). 253-288. https://sspp.iranjournals.ir/article_31101.html
- گلدستون، جک (1397). مقدمه‌ای بسیار کوتاه بر انقلاب‌ها. ترجمه عباس حاتمی، تهران: نشرکویر.
- گیدنز، آنتونی (1384). جامعه‌شناسی. ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر نی.
- لاوسن، جورج (1400). کالبدشکافی‌های جدید انقلاب. ترجمه مهدی زیبائی، تهران: نگاه معاصر.
- مشیرزاده، حمیرا (1394). درآمدی نظری بر جنبش‌های اجتماعی. تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
- مک‌‌کارتی، جانی دی و زالد، مایر.ان (1397). سازمان‌های جنبش اجتماعی. ترجمه عماد بهاور، در جنبش‌های اجتماعی و دموکراتیزاسیون، به کوشش سعید مدنی قهفرخی، تهران: انتشارات روزنه.
- میِر، فردریک دبلیو (1399). روایت و کنش جمعی؛ چرا فراخوان‌های سیاسی و اجتماعی به داستان نیاز دارند؟. ترجمه الهام شوشتری‌زاده، تهران: نشر اطراف.
- نش، کیت و اسکات، آلن (1394). راهنمای جامعه‌شناسی سیاسی. ترجمه قدیر نصری و محمدعلی قاسمی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی
- هانتینگتون، ساموئل (1382). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر علم.
- های، کالین (1385). درآمدی انتقادی بر تحلیل سیاسی. ترجمه احمد گل محمدی، تهران: نشر نی.
-Sandelowski, M. and Barroso, J. (2006) .Handbook for synthesizing qualitative research. Springer Publishing Company.
 
 

  • تاریخ دریافت 19 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 31 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 18 خرداد 1404