انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

مطالعه تطبیقی نگرش دانشجویان و طلاب به مفهوم آزادی و مولفه‌های آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 استادیار جامعه‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی، تهران، ایران
3 کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده
هدف این پژوهش مطالعه تطبیقی و بررسی مقایسه‌ای نگرش به آزادی و ابعاد و مولفه‌های آن در بین دانشجویان و طلاب به عنوان نماد این دو گروه فکری و سیاسی است. روش پژوهش پیمایش و جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه تهران و طلاب حوزه علمیه قم است. حجم نمونه برابر با 480 نمونه است که به صورت مساوی بین دو گروه تقسیم شده است. روش نمونه‌گیری، تصادفی ساده و ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق ساخته است. یافته‌ها نشان داد که در بین مولفه‌ها و ابعاد پنجگانه آزادی (آزادی اندیشه، عقیده، بیان، سیاسی و اجتماعی) در بین دانشجویان آزادی عقیده، آزادی بیان، آزادی اندیشه، آزادی اجتماعی و آزادی سیاسی و در بین طلاب آزادی اندیشه، آزادی عقیده، آزادی بیان، آزادی سیاسی و آزادی اجتماعی به ترتیب بالاترین اهمیت و اولویت را دارد. بر اساس یافته‌های پژوهش، بین نگرش دانشجویان و طلاب نسبت به آزادی و مولفه‌های آن اختلاف قابل توجهی وجود دارد و این اختلاف میانگین در خصوص همه مولفه‌ها معنادار است. بالا بودن اندازه اثر در همه ابعاد مورد بررسی نیز نشانگر بااهمیت بودن تفاوت مشاهده شده در بین دو گروه است. نتایج پزوهش نشان داد که تعامل فکری و همگرایی اجتماعی این دو گروه اجتماعی می‌تواند نقش مهمی در کاهش تنش و کشمکش در سپهر اجتماعی و سیاسی کشور ایفا نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • - آربلاستر، آنتونی (1367). ظهور و سقوط لیبرالیسم غرب، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.

    - استوارت میل، جان (1363). رساله در باب آزادی. ترجمه جواد شیخ‌الاسلامی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.

     - امام خمینى، سید روح‏الله (1389). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ 5.

    - برلین، آیزایا (1368). چهارمقاله درباره آزادی، ترجمه محمدعلی موحد، تهران: انتشارات خوارزمی.

    - بهادری جهرمی، علی و فتاحی زفرقندی، علی. (1395). محدودیت‌های آزادی‌های عمومی در حکومت‌های اسلامی و سکولار. پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، 3(2)، 1-20.

     https://doi.org/10.22091/csiw.2017.917.1051

    - بهنام فر، محمد و روشان حسن. (1398). بررسی تطبیقی مفهوم آزادی در اندیشۀ مولانا و مکتب اومانیسم. پژوهش‌های ادبیات تطبیقی. ۷ (۴)، ۱۶۲-۲۰۰. لینک[

    - جوادی یگانه، محمدرضا، جمشیدیها، غلامرضا و صحفی، سید محمدعلی. (1392). نحوه‌ خوانش رمان‌های جنگ تحمیلی در میان دانشجویان و طلاب. مطالعات جامعه‌شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)، 20(1)، 67-94.

     https://doi.org/10.22059/jsr.2013.56209

    - جیرانی، یاشار. (1399). تکثرگرایی ارزشی و آزادی در اندیشه آیزایا برلین. پژوهش سیاست نظری. 2(9)، 1-10. ]لینک[

    - ذبیح‌الله، مراد. (1398). نسبت کرامت و آزادی در اسلام و لیبرالیسم. اندیشه‌های حقوق عمومی، 2(16)، 79-96. ]لینک[

    - ریاحی، محمد اسماعیل، معمار، رحمت‌الله و رحیمی راد، مهدی (1397). بررسی جامعه‌شناختی اثرات دین‌داری بر سلامت روان با استفاده از مدل فرایند استرس؛ مطالعه دانشجویان و طلاب شهر قم. علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، 15(2)، 133-172. https://doi.org/10.22067/jss.v15i2.44616

    - شاپیرو، جان سالوین (1380). لیبرالیسم، معنا و تاریخ آن. ترجمه محمد سعید حنایی کاشانی، تهران: نشر مرکز.

    - شریفانی، محمد. (1398). بررسی سیر تطور مفهوم آزادی و اختیار در اندیشه‌ی غرب و اسلام. فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز، 19(72)، 61-84. https://doi.org/10.22099/jrt.2019.5449

    - شریفانی، محمد و معرفت، محمد. (140) کاوشی تحلیلی و مقایسه‌ای بر انواع آزادی از دیدگاه اسلام و غرب. فصلنامه پژوهش‌های اخلاقی. 2(13)، 133-156.

     https://doi.org/20.1001.1.23833279.1401.13.50.6.7

    - لک‌زایی، شریف و جبارنژاد، محسن. (1396). آزادی در اندیشه امام خمینی: تحلیل مصاحبه‌های امام با خبرنگاران در نجف، پاریس و قم. اندیشه سیاسی در اسلام. 4(13)، 151-173. ]لینک[

    - محمودی، جواد و هرمزی زاده، محمدعلی. (1389). بررسی مقایسه‌ای استفاده، رضامندی و انتظار دانشجویان و طلاب شهر قم از برنامه‌های شبکه استانی. فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری، 6(14)، 110-127.

     https://doi.org/20.1001.1.26454696.1389.6.14.6.1

    - منوچهری، عباس. (1383). هایدگر و آزادی. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی اصفهان (مطالعات و پژوهش‌های دانشکده ادبیات و علوم انسانی)، (39)، 149-168. ]لینک[

    - نصر اصفهانی، محمد سعید، یوسفی، محمدمهدی، صالحی، مبین و رحمتی، امین (1396). رابطۀ سبک زندگی اسلامی با خود مهار گری و ویژگی‌های شخصیتی در بین دانشجویان و طلاب. روان‌شناسی و دین، 3(11)، 113-120. ]لینک[

    - هوشیاری، جعفر، رحمتی، امین (1397). مقایسه جهت‌گیری مذهبی، عوامل شخصیتی و رضایت از زندگی در میان دانشجویان و طلاب شهر قم. پژوهش‌های روانشناسی اسلامی، 1(1)، 7-30. ]لینک[

    • هوشیاری، جعفر، صفورایی پاریزی، محمدمهدی و نیوشا، بهشته. (1394). مقایسه بهزیستی معنوی، بهزیستی روان‌شناختی و کارآمدی خانواده در میان دانشجویان و طلاب. روان‌شناسی و دین، 3(9)، 71-92. ]لینک[

     

    - Balkin, J. M. (2017). Digital speech and democratic culture: A theory of freedom of expression for the information society. In Law and Society approaches to cyberspace (pp. 325-382). Routledge. [Link]

    - Berlin, I. (2017). Two concepts of liberty. In Liberty Reader (pp. 33-57). Routledge. [Link]

    - Bublitz, J. C. (2014). Freedom of thought in the age of neuroscience: a plea and a proposal for the renaissance of a forgotten fundamental right. ARSP: Archiv für Rechts-und Sozialphilosophie/Archives for Philosophy of Law and Social Philosophy, 1-25. https://www.jstor.org/stable/24756752

    - Bublitz, J. C. (2021). Freedom of thought as an international human right: Elements of a theory of a living right. The Law and Ethics of Freedom of Thought, Volume 1: Neuroscience, Autonomy, and Individual Rights, 49-101. [Link]

    - Christman, J. (1991). Liberalism and individual positive freedom. Ethics101(2), 343-359. https://www.jstor.org/stable/2381867

    - Dimova-Cookson, M. (2022). The two modern liberties of Constant and Berlin. History of European Ideas48(3), 229-245. https://doi.org/10.1080/01916599.2022.2056336

    - Douglass, R. (2012). Montesquieu and modern republicanism. Political Studies, 60(3), 703-719. https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.2011.00932.x

    - Fritz, C. O.; Morris, P. E. & Richler, J. J. (2012). Effect size estimates: current use, calculations, and interpretation. Journal of experimental psychology: General141(1), 2. doi: https://doi.org/10.1037/a0024338

    - Goel, R. K. & Nelson, M. A. (2005). Economic freedom versus political freedom: cross‐country influences on corruption. Australian Economic Papers44(2), 121-133. https://doi.org/10.1111/j.1467-8454.2005.00253.x

    - Hoxhaj, O. (2013). Freedom of expression. Tribuna Juridică3(06), 168-177. [Link]

    - Isaiah, B. (1958). Two concepts of liberty. I. Berlin. In Philosophy: Basic Readings. Edited by Nigel Warburton (pp. 159-170). Routledge. [Link]

    - Kaur, N. (2013). The Indispensability of Women Social Freedom for Sustainable Development. OIDA International Journal of Sustainable Development6(10), 63-66. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2389775

    - Kieliszek, Z. (2024). Perspective Chapter: The Primacy of Freedom over Equality as a Condition for Peace from Jean-Jacques Rousseau to Pope John Paul II. https://doi.org/10.5772/intechopen.1004176

    - Kis, J. (2013). Berlin’s two concepts of positive liberty. European Journal of Political Theory12(1), 31-48. https://doi.org/10.1177/14748851124636

    - Kolm, S. C. (2004). Liberty and distribution: Macrojustice from social freedom. Social Choice and Welfare22(1), 113-145. https://doi.org/10.1007/s00355-003-0279-x

    - McLean, I. & McMillan, A. (2009). The concise Oxford dictionary of politics. 3rd ed. Oxford: Oxford University Press. [Link]

    - Mill, J. S. (1984). On Liberty, translated by Javad Sheikh-al-Islami, Tehran, Elmifarhangi Publishing. [In Persian] [Link]

    - Pennacchia, M. A. (2012). Perspectives: Redemption, Economics, Law, Justice, Mediation, Human Rights: Redemption, Economics, Law, Justice, Mediation, Human Rights. Xlibris Corporation. [Link]

    - Rosenblum, N. L. (Ed.). (1989). Liberalism and the moral life. Harvard University Press. https://doi.org/10.4159/harvard.9780674864443

    - Russell, B. (1957). The value of free thought. In B. Russell, Understanding History (pp. 44-83). Philosophical Library. [Link]

    - Strasser, M. (1984). Mill and the Utility of Liberty. The Philosophical Quarterly (1950)34(134), 63-68. https://doi.org/10.2307/2218890

    - Swan, K. (2003). Three concepts of political liberty. Journal of Markets & Morality6(1). [Link]

    - Taylor, C. (2017). What’s wrong with negative liberty. In Liberty Reader (pp. 141-162). Routledge. [Link]

    - Tomczak, M. & Tomczak, E. (2014). The need to report effect size estimates revisited. An overview of some recommended measures of effect size. [link]

    - Volokhova, E. V. (2020). Phenomenon of Freedom in the Context of Necessity and Responsibility Categories. Growth Poles of the Global Economy: Emergence, Changes and Future Perspectives, 59-73. https://doi.org/10.1007/978-3-030-15160-7_6

  • تاریخ دریافت 27 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 11 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 12 آبان 1403