انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

انقلاب و دشمن بیرونی؛ ملاحظه‌ای بر مفهوم امپریالیسم در انقلاب اکتبر روسیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران
2 استاد روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
انقلاب‌ها در روند مبارزه، پیروزی و تثبیت خود با دشمنانی در داخل و بیرون از مرزهای جامعه انقلابی روبرو هستند. مهمترین بخش از کنشهای انقلابیون در چگونگی و نحوه مواجهه با این دشمنان به کار گرفته شده است. در یک روند دو سویه این روند نه تنها بر کنش انقلابیون تاثیرگذار است بلکه به چالش‌های اندیشه‌ای در نحوه و کیفیت این مواجهه در بین انقلابیون را موجب می‌گردد.  بر این اساس نحوه کنش انقلابیون در یک روند تاثیر و تاثر از شرایط بیرونی و بین المللی انقلاب و با محوریت دشمنان داخلی وبیرونی  شکل‌بندی  نهایی پیدا می‌کند.  مواجهه با امپریالیسم و جایگاه آن در جهان‌بینی انقلاب اکتبر و ردیابی آن در اندیشه و عمل   رهبران انقلاب اکتبرروسیه به عنوان مفهومی مشخص الزامات و ضرورت‌های مشخصی از کنش‌های سیاسی را به‌وجود آورده است. مساله اصلی در این پژوهش بررسی انقلاب اکتبر با تاثیرپذیری از جایگاه مفهوم  امپریالیسم ردیابی آن در تحولات و چالش‌های ده ساله نخستین انقلاب اکتبر درقالب یک بررسی مقایسه‌ای و تطبیقی  و در بستر تحولات مهمی چون جنگ و منازعات جانشینی می‌باشد. نگارنده بر این باور است انقلاب اکتبر روسیه در مواجهه با مفهوم امپریالیسم در یک تضاد رفتاری از تقابل ایدئولوژیک تا تعامل رفتاری مورد شناسایی قرار می‌گیرند. در انقلاب اکتبر کنش انقلابی ابتدا در یک رویکرد تقابل‌جویانه و با گذشت زمان چرخش به سمت رویکرد و انگاره تعاملی قابل ردیابی می‌باشند. مولفه‌های مهمی در این روند تاثیرگذار هستند، اما مهمترین عامل، مقتضیات و ضرورتهای فوری در بقای انقلاب و اتخاذ رویکردهای استراتژی محور و به حاشیه رفتن رویکرد تقابل جویانه در اندیشه و عمل رهبران انقلاب بعد از لنین می‌باشد. این روند در یک کنش تقابلی و تعاملی در  انقلاب روسیه  مورد بررسی قرار گرفته است.  در این پژوهش از روش گردآوری داده‌ها موسوم به کتابخانه‌ای استفاده شده است.
 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- استالین، یوسیف ویساریونوویچ (1359) . منتخب آثار استالین، مسائل لنینیسم. تهران: انتشارات مردم.
- اسکاچپل، تدا (1389). دولت‌ها و انقلابهای اجتماعی. ترجمه سید محمد رویین تن، تهران: انتشارات سروش.
- الیاسی، حمید (1389). مارکسیسم و امپریالیسم و ملل توسعه نیافته. تهران:  انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
- بتلهایم، شارل (1359) . مبارزه طبقاتی در اتحاد شوروی. ترجمه خسرو مردم دوست، انتشارات پژواک.
- برینتون،کرین، (1385).کالبد شکافی چهار انقلاب. ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات نو.
- بوخارین، نیکولای (1385) . امپریالیسم و اقتصاد جهانی( با مقدمه‌ای از لنین). بی‌جا: انتشارات آهنگ.
- بویل، پیتر جی(1386). تاریخ روابط آمریکا و شوروی. ترجمه غلام رضا علی بابایی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
- تروتسکی ، لئون (1360). تاریخ انقلاب روسیه، ترجمه سعید باستانی، تهران: انتشارات فانوس.
- دمیتریوف و ایوانف (بی‌تا). تاریخچه مبارزه با تروتسکیسم. ترجمه عبدالمحمد، دلخواه، بی‌جا.
- دویچر، ایزاک (1383). پیامبر مطرود. ترجمه محمد وزیری، تهران: انتشارات خوارزمی.
- راژینسکی، ادوارد (1367). نخستین زندگینامه استالین بر پایه اسناد. ترجمه مهوش غلامی، تهران: انتشارات اطلاعات.
 - راسل، برتراند (1361). تئوری و عمل بلشویسم. ترجمه احمد صبا، تهران:  انتشارات‌کتاب.
- ساعی، احمد (1398 ). نظریه‌های امپریالیسم، تهران: قومس
- سعید، ادوارد (1382). فرهنگ و امپریالیسم. ترجمه اکبر افسری، تهران: مرکز انتشارات گفتگوی تمدن‌ها.
- طلوعی، محمود (1386). از لنین تا پوتین. تهران: نشر علم.
- کار، ادوارد هلت (1371). تاریخ روسیه شوروی. ترجمه نجف دریابندری، تهران: نشر زنده‌رود.
- کاردانکوس، هلن (1398). لنین، انقلابی سرخ. ترجمه مهدی سمسار، تهران: انتشارات نشر فرزان روز.
- کامران دستجردی، حسن و متقی، افشین (1401) .تبیین ابعاد ژئوپلیتیکی امپریالیسم و قلمروگستری آن، پژوهش‌های جغرافیای سیاسی،  54 (2)، 789-800 . https://doi.org/10.22059/jhgr.2022.342700.1008487   
- کلودین، فرناندو (1381). از کمینترن تا کمینفرم. ترجمه رشید میربغدادی، تهران: انتشارات خوارزمی.
 - کنز، پیتر(1382). تاریخ اتحاد شوروی. ترجمه علی اکبر مهدیان، تهران: انتشارات امیرکبیر.
- کولاکفسکی، ا. (1386). جریانهای اصلی در مارکسیسم. ترجمه عباس‌میلانی، تهران: نشرآگاه.
- کولایی، الهه (1371). تاریخ اتحاد  شوروی. تهران: دفتر مطالعات سیاسی.
- گیدنز، آنتونی (1397). چشم اندازهای جهانی. ترجمه محمد رضا جلایی پور، تهران: انتشارات نشر نو، چاپ چهارم.
- فاستر، جان (1399). امپرالیسم در عصر جهانی شدن. تهران: نشر افکار.
- فایجنس، اورلاندو (1388). تراژدی مردم ( انقلاب روسیه 1891-1924). ترجمه احمد علیقلیان، تهران: نشر نی.
- لنین، ولادیمیر (1384). مجموعه آثار. ترجمه محمد پور هرمزان، تهران: انتشارات فردوس.
- مگراف، هاری و کامپ، تام(1396).  امپریالیسم. ترجمه علیرضا مقتدر، تهران: نشر کویر.
- هابسبام، اریک (1380).  عصر نهایت‌ها، تاریخ جهان 1914- 1991. ترجمه حسن مرتضوی، تهران: انتشارات آگاه.
‌- هایکرگ، پیتر (1379). بازی بزرگ، ترجمه رضا کامشاد، تهران: انتشارات نیلوفر.
 
 - Жарков, В. А Захаров, Рябов A. ( 2017). РУССКАЯ РЕВОЛЮЦИЯ 1917 ГОДА ДЛЯ НАШЕЙ СТРАНЫ И МИРА: ВЗГЛЯД СТО ЛЕТ СПУСТЯ. Горбачев фонд, маскова
В.и.питаницки. (2004)  . Коминтерн на всаих истории. Минск. -
- Burbank. J. (1987) .Intelligentsia and Revolution: Russian Views of Bolshevism, 1917-1922. Oxford University Press, First Edition.
- Hop, T. (1998). The promise of Cunstructivism in International Relations theory. International security, 23(1), 171-200.  https://www.jstor.org/stable/2539267
- Worsely, P. (2002). marx and Marxism. Londo: Rotledge
 

  • تاریخ دریافت 13 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 26 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1403