انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

مدلی برای توضیح ماهیت دولت پهلوی دوم با مروری بر نظریه های دولت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
2 استادیار مدعو مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
چکیده
این مقاله باهدف شناخت ماهیت و ساختار دولت پهلوی دوم به نگارش در آمده است؛ لذا درصدد پاسخ‌گویی به این سؤال اصلی است که ماهیت دولت پهلوی دوم چه بوده است؟ برای پاسخ به این سؤال، از روش تحلیل اسنادی که از انواع روش‌های کیفی است استفاده شده است. با این روش، اسناد و مدارک موجود شامل کتب، مقالات و پایان‌نامه‌ها بررسی شده است. به همین منظور ابتدا دولت پهلوی دوم در قالب نظریه‌های مختلف در باب دولت مورد ارزیابی قرار گرفت و سرانجام با بررسی‌های انجام پذیرفته مدلی ترکیبی برای تبیین ماهیت دولت پهلوی دوم به دست داده شد. در این مدل ضمن مشخص کردن روابط همبستگی میان ویژگی‌های دولت پهلوی که ترکیبی از ویژگی‌های دولت‌های سلطانی، مطلقه، رانتی، اقتدارگرا و وابسته است، آسیب‌پذیری‌های این دولت نیز نشان داده شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • -آبراهامیان، یرواند (1389). ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.

    - امام‌جمعه‌زاده، سیدجواد و معصومی، سیدداود (1389). رانتیریسم و تأثیر آن بر رابطه دولت و احزاب در ایران (57-1330). جستارهای سیای معاصر، 1 (1)، 40-33.

    https://ensani.ir/file/download/article/20120504173400-9037-2.pdf

    - اطاعت، جواد (1386). ماهیت دولت در ایران؛ سیاست و سلطه‌اقتدارگرای بوروکراتیک. اطلاعات سیاسی- اقتصادی، 246-245، 147-138.  https://ensani.ir/fa/article/journal/400

    - بشیریه، حسین(1377). جامعه‌شناسی سیاسی: نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی. تهران: نشر نی.

    - بشیریه، حسین(1393). فروپاشی دولت مطلقه. ترجمه علی اردستانی، ماهنامه مهرنامه، 38، 58-52. 

    - پارسا، میثاق (1377). توسعه اقتصادی و دگرگونی سیاسی (تحلیلی مقایسه‌ای از ایالات متحده، روسیه، نیکاراگوئه و ایران). ترجمه علی مرشدی زاد، نامه پژوهش، 3 (10-11)، 101-37. https://www.sid.ir/paper/461711/fa

    -پالمر، رابرت روزول (1340). تاریخ جهان نو، ترجمه ابوالقاسم طاهری، تهران: انتشارات امیرکبیر.

    - پوجی، جان فرانکو (1380). تکوین دولت مدرن. ترجمه بهزاد باشی، تهران: نشر آگه.

    - حاجی‌یوسفی، امیرمحمد (1376). رانت، دولت رانتیر و رانتیریسم، یک بررسی مفهومی. اطلاعات سیاسی- اقتصادی، 126-125، 155-152. https://ensani.ir/file/download/article/20101210130307-755.pdf       

    -رهبری، مهدی(1391)، «بررسی تطبیقی نظریه دولت اقتدارگرای بوروکراتیک با ایران عصر پهلوی سال‌های (1342-1332)»، پژوهش‌نامه حقوق و علوم‌سیاسی دانشگاه مازندران. http://mehdirahbari.blogfa.com

    - ساعی، احمد(1375). نظریات توسعه و توسعه‌نیافتگی. تهران: نشر علوم نوین.

    - ساعی، احمد (1377). مسائل سیاسی- اقتصادی جهان سوم. تهران: انتشارات سمت. 

    - سینایی، وحید (1384). دولت مطلقه، نظامیان و سیاست در ایران. تهران: نشر کویر.

    - سو، آلوین. (1378). تغییر اجتماعی و توسعه: مروری بر نظریات نوسازی، وابستگی و نظام جدید. ترجمه محمود حبیبی مظاهری، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

    - شکاری، عبدالقیوم (1379). نظریه دولت تحصیلدار و انقلاب اسلامی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

    - عظیمی، فخرالدین(1372). بحران دمکراسی در ایران. ترجمه عبدالرضا هوشنگ‌مهدوی و بیژن نوذری، تهران: نشر البرز.

    - فوران. جان (1377). مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سال‌های پس از انقلاب اسلامی. ترجمه احمد تدین، تهران: موسسه خدمات فرهنگی رسا.

    -کاتوزیان، محمد علی(1373). اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی. تهران: نشر مرکز.

    -کاتوزیان، محمد علی(1390). تضاد دولت و ملت نظریه تاریخ و سیاست در ایران. تهران: نشر نی.

    -کاردوزو، هنریک (1359) .وابستگی و توسعه در آمریکای‌لاتین. ترجمه ف. حسامیان، تهران: انتشارات تندر.

    -کشاورزشکری، عباس و عابدینی نجف‌آبادی، الهه (1393). ویژگی‌های دولت پهلوی دوم و آسیب‌پذیری آن در مقابل بسیج انقلابی. جامعه‌شناسی تاریخی، 6(2)، 32-1. https://jhs.modares.ac.ir/article-25-9105-fa.html

    -گازیوروسکی، مارک.ج (1371). سیاست خارجی آمریکا و شاه: ایجاد یک حکومت سلطه‌پذیر در ایران. ترجمه جمشید زنگنه، تهران: انتشارات رسا.

    - مرکز نشر اسناد لانه جاسوسی آمریکا (1366). اسناد لانه جاسوسی آمریکا. تهران: مرکز نشر اسناد لانه جاسوسی آمریکا.  

    - نوروزی، نصرالله (1375). ساخت قدرت شخصی و فروپاشی حکومت پهلوی. فصلنامه راهبرد، 9، 191-157.

    https://ensani.ir/fa/article/128891

    - وینسنت، اندرو (1371). نظریه‌های دولت. ترجمه حسین بشیریه، تهران: نشر نی.

    • هانتینگتون، ساموئل(1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر علم.

     

    -Anderson, P. (1975). Lineages of The Absolutist State. London: New Left Books.

    -Beblawi, H. Luciani, G. (1975). The Rentier State. London: Croom Helm.

     -Collier, D. (1980). The Bureaucratic Authoritarian Model. in the new Authoritarianism in Latin America

                                                                                    

     

  • تاریخ دریافت 24 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 29 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 30 آبان 1403