انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

بررسی گفتمان توسعه اقتصادی هاشمی رفسنجانی در پنجمین انتخابات ریاست جمهوری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
در پنجمین دورۀ انتخابات ریاست جمهوری با محوریت توسعه اقتصادی، هاشمی رفسنجانی با ارائه قرائتی از اسلام و ارزش‌های دینی در جهت بهبود وضعیت اقتصادی و سازندگی، در خطبه‌های نماز جمعه تهران توانست به جلب افکار عمومی موفق شود. بعد از جنگ و بازسازی‌های ناشی از خسارات وارده به کشور، هاشمی در تریبون نماز جمعه به ارائه قرائتی از اسلام دست زد که بر اساس آن رفاه در کانون گفتمان اسلام‌گرایی قرار گرفت. وی در گفتمان خود، سازندگی و بازسازی کشور را ارزش دینی قرار داده است. در این مقاله با تحلیل گفتمان متن هاشمی در خطبه‌های نماز جمعه، به بررسی تغییر کانون گفتمان اسلام سیاسی پرداخته شده است. در تحلیل گفتمان از چهارچوب نظری فرکلاف استفاده شده است. سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که چگونه گفتمان توسعه اقتصادی هاشمی رفسنجانی محور گفتمان جنگ را چرخش داد؟
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- امویی، احمد (1382). اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: نشر گام نو.
- ازغندی، علیرضا (1382). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: نشر قومس.
- بشیریه، حسین (1383). دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران. تهران: نگاه معاصر.
- بشیریه، حسین (1372). انقلاب و بسیج سیاسی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
- بیدار، عارف، اسمعیل زاد، علیرضا و نواختی مقدم، امین (1399). برنامه‌ریزی منطقه‌ای در تحلیل گفتمان توسعه‌ای دولت سازندگی. فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 10(40)، 421-433.
- پروانه، محمود (1394). نقد گفتمان دولت سازندگی مبتنی بر گفتمان سیاسی امام خمینی. اندیشنامه ولایت،1(1)، 87-119. https://avj.smc.ac.ir/article_20187.html
- تاجیک، محمدرضا (1378). گفتمان و تحلیل گفتمانی. تهران: فرهنگ گفتمان.
- پیوست برنامه اول توسعه اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی برگرفته از برنامه 5 ساله اول توسعه اقتصادی.
- حاجی ناصری، سعید، یارخی جوشقانی، حسینعلی و شیخ سرایی، نجف (1401). تحلیل گفتمان رابطه دولت و طبقات اجتماعی در دولت سازندگی.  پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 12(44)، 1-21.
doi:10.22084/rjir.2022.25424.3427  
- حسینی زاده، سید محمدعلی (1385). اسلام سیاسی در ایران. مؤسسه انتشارات دانشگاه مفید.
- خواجه سروی، غلامرضا (1382). ثبات سیاسی و بی‌ثباتی سیاسی در جمهوری اسلامی ایران. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- رابرتس، آدام (1386). فردریک جیمسن. مارکسیسم. نقدادبی و پسامدرنیسم. ترجمه وحید ولی زاده، تهران: نشر نی.
- رضائیان، رهام، تاج‌الدین، محمدباقر و معدنی، سعید (1401). نسبت توسعۀ فرهنگی و توسعۀ اقتصادی در گفتمان‌های توسعۀ ایرانِ پسا انقلابی. ماهنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 5 (3)، 239-261.  
10.30510/psi.2022.334159.3261 doi:
- رنگریز، حسن (1400). تحلیل گفتمان مدیریت دولتی ایران‏ در بخش اقتصادی. سیاست‌گذاری عمومی، 7 (4)، 71-90.
 doi: 10.22059/jppolicy.2021.84823
- روزنامه جمهوری اسلامی (7/3/1366).
- روزنامه رسالت (4/5/1368).
- روزنامه رسالت (8/5/1368).
- روزنامه رسالت (6/4/ 1368).
- روزنامه کیهان (3/2/1368).
- روزنامه کیهان (27/4/ 1368).
- زیباکلام، صادق (1378). عکس یادگاری از جامعه مدنی. تهران: نشر روزنه.
- ستاد اقامه نماز جمعه، (خطبه‌های نماز جمعه تهران، 1/2/1368، 10/2/1368، 16 /2/1368، 5/3/1368، 13/5/1368، 9/4/ 1368 و 10/6/ 1368).
- ستوده نیا، سامان، حسنی باقری، مهدی و اژدری، بهناز (1402). نزاع‌های گفتمانی در ایران پساانقلابی: مطالعۀ موردیِ انتخابات ریاست جمهوری. رهیافت انقلاب اسلامی،17(64)، 67-86.
- سلطانی، علی‌اصغر (1384). قدرت، زبان، گفتمان: سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی ایران، تهران: نشر نی.
- فاضلی، نعمت‌الله و کردونی، روزبه (1387). رفاه و گفتمان سازندگی. فصلنامه علوم اجتماعی، 15 (41)، 125-161.
- ظریفی نیا، حمیدرضا (1378). کالبدشکافی جناح‌های سیاسی ایران. تهران: نشر آزادی اندیشه.
- فرکلاف، نورمن (1379). تحلیل انتقادی گفتمان. ترجمه فاطمه شایسته پیران، وزارت فرهنگ و انتشارات اسلامی.
- فوزی، یحیی (1387). تحولات سیاسی- اجتماعی در ایران. تهران: انتشارات سمت.
- غلامرضاکاشی، محمدجواد. (1379). نظم و روند تحول گفتار دموکراسی در ایران. تهران: نشر گام نو.
- غلامرضا کاشی، محمدجواد (1384). جادوی گفتار: ذهنیت فرهنگی و نظام‌های معانی در انتخابات دوم خرداد. تهران‌: مؤسسه فرهنگی آینده پویان، چاپ دوم.
- مارش، دیوید و استوکر، جری (1384). روش و نظریه در علوم سیاسی. ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- مشروح مذاکرات جلسه علنی مجلس شورای اسلامی (1368).
- میلانی، محسن (1381). شکل‌گیری انقلاب اسلامی ایران. ترجمه مجتبی عطار زاده، تهران نشر گام نو.
- یونگ، کارل (1379). انسان و سمبل‌هایش. ترجمه حسن اکبریان، تهران: انتشارات دایره.

  • تاریخ دریافت 19 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 31 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 09 خرداد 1403