انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

تاریخ فکر و بحران‌های زمینه ای - آستانه ای انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه علوم سیاسی. دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
«انقلاب‌های اجتماعی» در چندین حوزه مطالعات انسانی اجتماعی از جمله در «جامعه‌شناسی تاریخی»، «جامعه‌شناسی سیاسی»، « روا‌ن‌شناسی اجتماعی» و «تاریخ اجتماعی» مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. الگو و چارچوب فکری در این زمینه، کالبدشکافی انقلاب اثر کرین برینتون است. یکی از مباحث عمده در مطالعات «انقلاب»، بحران‌های زمینه‌ای هر انقلابی است. این مبحث در مورد انقلاب اسلامی ایران، به­ طور عمده با رهیافت‌ها و روش‌های عین‌گرایانه پوزیتیویستی، ساختار گرایانه، و بعضا فرهنگی مطالعه و پژوهش شده است؛ زیرا در آثار سایر محققان این حوزه، اثری از بررسی در باب بحران‌های زمینه‌ای آستانه‌ای از منظر «اندیشه‌ای فکری (discursive) نیست. یافته­‌های پژوهشی نشان می‌­دهد که این کار با اتکاء به رهیافت دیالکتیکی گادامر برای نزدیک کردن افق فکری شخصیت‌های مورد نظر انجام شده است. بر این اساس می‌توان گفت که تفکرات همه اندیشمندان مورد ارزیابی  در این کار پژوهشی، بحران مشروعیت، بحران ناکارامدی و بحران فرهنگی هویتی را علاوه بر بحران‌های اقتصادی در جامعه ایران شناسایی کرده‌­اند. این متفکرین، در کنار سایه سنگین استعمار خارجی و استبداد داخلی به بررسی میزان تاثیرگذاری استثمار درونی که توسط قدرتمندان اجتماعی تحمیل می­‌شد، بسیار زیرکانه آن را در قالب کتاب و یا فیلم انعکاس داده‌اند؛  بدون آنکه فعالیت سیاسی ضد حکومتی آشکار و مستقیمی را در آثار خود، به تصویر کشند و در حقیقت هر کدام به نوعی توانستند وضعیت حال را  از طریق  بحران­‌های زمینه‌­ای گذشته تبیین کنند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • - آل احمد، جلال (1355). سه مقاله دیگر. تهران: نشر رواق.

    - بسته نگار، محمد (1359). مناره‌ای در کویر. مجموعه مقالات آیت‌الله طالقانی، جلد اول توحید و استبداد. تهران: نشر قلم.

    - پیران، پرویز (1384). پیامدها و واکنش‌های آشکار ناشی از بحران‌ها و تهدیدهای اجتماعی. فصلنامه رفاه اجتماعی، 4 (16)،77-103. https://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2222-fa.html

    - جمعی از پژوهشگران اندیشه و تاریخ (1399). در تاریخ فکری ایران معاصر. به اهتمام عباس منوچهری، تهران: نشر روزنه.

     - دانشور، سیمین (1380). سووشون، تهران: انتشارات خوارزمی، چاپ پنجم.

    - شریعتی، علی (بی‌تا). شیعه، مجموعه‌ آثار 7. تهران: مؤسسه نشر آثار دکتر شریعتی

    - شریعتی، علی (بی‌تا). زن، مجموعه آثار 21. تهران: مؤسسه نشر آثار دکتر شریعتی.

    - شریعتی، علی (بی‌تا). اسلام‌شناسی، مجموعه آثار 30. تهران: مؤسسه نشر آثار دکتر شریعتی.

    - طالقانی، سید محمود (1352). از آزادی تا شهادت. تهران: نشر ابوذر.

    - طالقانی، سید محمود (1360). یادنامه ابوذر زمان، گردآورنده بنیاد فرهنگی آیت‌الله طالقانی، شرکت سهامی انتشار.

    - علوی پور، محسن (1398). کتاب دوستی دفتر اول. تهران: انتشارات روزنه.

    - غنی، مهدی (1379). راهی که نرفته‌ایم. مجموعه مقالات برگزیده از بیست سال نشریه پیام هاجر درباره آیت‌الله سید محمود طالقانی، مجتمع فرهنگی آیت‌الله طالقانی.

    - فولادیان، مجید و حمیدرضا جلایی پور (1402). در فروپاشی ساختارها و ظهور کاریزمای ملی مقایسه تطبیقی انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی. مجله جامعه‌شناسی ایران، 24(4)، 35-77. Doi:10.22034/jsi.2024.2036426.1729

    - کاویانی، شیوا (1374). دیدارها: گفتگو با سید حسین نصر، احسان یار شاطر و دیگران. تهران: نشر فکر روز.

    - گنون، رنه (1396). سیطره کمیت و علائم آخرالزمان. ترجمه علی‌محمد کاردان، تهران: نشر دانشگاهی.

    - مطهری، مرتضی (1357). نظام حقوق زن در اسلام. قم. نشر: صدرا، چاپ هشتم.

    - مطهری، مرتضی (1371). بررسی نهضت‌های اسلامی در صدسالۀ اخیر. تهران: نشر صدرا، چاپ شانزدهم.

    - ملایی توانی، علیرضا (1388). زندگینامه سیاسی آیت‌الله طالقانی. تهران: نشر نی.

    - وارینگتون، مارنی هیوز (1387). تاریخ‌نگاری از دیدگاه رابین جورج کالینگوود. ترجمه غلامحسین نوعی، تهران: نشر آزاد.

    • وحدت، فرزین (1395). رویارویی فکری ایران با مدرنیت. ترجمه مهدی حقیقت‌خواه، تهران: نشر ققنوس.

    - Bernstein, R. (1985). Beyond Objectivism and Relativism. University of Pensylvania, Philadelphia.

    -Grätzel, S (2007). Grundlagen der praktischen Philosophie: Bd. 2. Methoden der praktischen Philosophie: Phänomenologie, Hermeneutik, Dialektik, London:urnshare.

    -Krämer, H. M. (2018). Sprache als Medium der Hermeneutischen Erfahrung. https://www.audimax.de/fileadmin/hausarbeiten/literatur/Hausarbeit_Literatur_Sprache_als_Medium_der_hermeneutischen_Erfahrung_web_ahx1023.pdf

    -Moran, D. & Mooney, T. (ed). (2002) The Phenomenology Reader.Routledge, New York.

    - Sartori, A. (2007). Approaches to Intellectual History. columbia university press new york.

    -Smith, H. (1992). Forgotten truth: The common Vision of The Words Religious. NewYork, Hooper.

    -Vetter, H.(2007). was ist Phänomenologie. Tagungsbricht Das Wesenliche Sehen, Jahrgang.

    -Waldenfels, B. (1992). Einführung in die Phänomenologie W. Fink, München. German.

  • تاریخ دریافت 11 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 05 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 25 فروردین 1403