انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

بررسی مدیریت انقلابی امام خمینی (ره) در بحران تسخیر سفارت آمریکا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکترای جامعه‌شناسی سیاسی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
چکیده
هدف اصلی این پژوهش، بررسی مدیریت انقلابی امام خمینی (ره) در بحران تسخیر سفارت آمریکا است. سفارت آمریکا در ایران در 13 آبان 1358 توسط دانشجویان مسلمان پیرو خط امام تسخیر شد. در این راستا سؤال اصلی پژوهش حاضر آن است که نحوۀ مدیریت انقلابی امام خمینی (ره) در بحران تسخیر سفارت آمریکا چگونه بود. برای پاسخ به سؤال پژوهش از روش تحلیل اسنادی و از مدارک موجود در کتابخانه‌ها استفاده شد. طبق یافته‌های پژوهش حاضر، علل بحران شامل استفاده از سفارتخانه برای مقاصد جاسوسی، تشدید اقدامات خصمانۀ آمریکا علیه انقلاب اسلامی، تلاش سفارت برای جذب نخبگان و دولتمردان، پناه‌دادن آمریکا به شاه و سیاست‌های میانه‌رو دولت بازرگان بود. در قسمت فرایند، پیدایش و گسترش بحران بررسی شد. در پیامدهای بحران، پیامدهای سیاسی شامل مراجعه به سازمان ملل متحد، استعفای دولت موقت، کودتای نوژه، جنگ عراق علیه ایران و قطع روابط ایران و آمریکا مطالعه شد. پیامدهای فرهنگی شامل ایجاد فرهنگ استقلال از قدرت‌های خارجی و استحکام نیروهای انقلابی، تحقیر آمریکا، تقویت همگرایی، وحدت ملی و روحیۀ خودباوری و تقویت نهضت‌های آزادی‌بخش بیان شده است. در پیامدهای اقتصادی، ایجاد تضییقات اقتصادی علیه ایران و بلوکه‌کردن اموال ایران بررسی می‌شود. مدیریت بحران شامل موضع‌گیری امام و ایجاد موج اطمینان و استعفای دولت موقت است. درنهایت تجربه‌اندوزی از بحران شامل تکیه‌نکردن امام خمینی (ره) به سایر قدرت‌ها برای مبارزه با دشمن خارجی، اصل قراردادن مصالح نظام برای اتخاذ تصمیم و محور قراردادن مجلس شورای اسلامی برای تعیین تکلیف نهایی را می‌توان نام برد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- الفت پور، علی (1389). چهل تدبیر، مروری بر مقاطع بحرانی تاریخ جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات پرستا، چاپ شانزدهم.
- امام خمینى، روح‏الله (1389). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ پنجم، 22 جلدی.
- بازرگان، مهدی (1363). انقلاب در دو حرکت. تهران: بنیاد فنی مهندسی مهدی بازرگان.
- باقی، عمادالدین (1373). تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی ایران. تهران: نشر تفکر.
- برچر، مایکل (1382). بحران در سیاست جهان، ظهور و سقوط بحران‌ها. ترجمه میر فردین قریشی. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- بهشتی پور، حسن (1389). نقش امام خمینی در مدیریت بحران گروگان‌گیری در لانه جاسوسی آمریکا. فصلنامه مطالعات تاریخی، 7 (30)، 11-93. https://mtq.ir/temp/519f167ab40813e81c34da514fc8d672.pdf
- تاجیک، محمدرضا (1379). مدیریت بحران؛ نقد بر شیوه‌های تحلیل و تدبیر بحران در ایران. تهران: فرهنگ گفتمان. چاپ اول.
- حبیبی، حمید (1382). گروگان‌گیری و آغاز جنگ ایران و عراق. قم: نشر معارف، چاپ اول.
- حسین زاده، ابوالحسن (1387). الگوی مدیریت بحران سیاسی در سیره امام خمینی (بررسی موردی تسخیر لانۀ جاسوسی). فصلنامه دین و سیاست، 5 (17-18)، 151-171. https://raj.smc.ac.ir/article_2713_1eb32d8fcd745b3268d2c8adb15b2360.pdf
- درویشی سه تلانی، فرهاد (1389). پرسش‌ها و پاسخ‌ها، جنگ ایران و عراق. تهران: مرکز اسناد و تحقیقات جنگ، چاپ ششم.
- دهقانی فیروزآبادی، سید جلال و فاضلی، سامان (1402). بازنمایی یادمان تسخیر سفارت در سیاست خاطره ایران در برابر آمریکا. پژوهشنامه ایرانی سیاست بین‌الملل، 12(1)، 157-188. https://doi.org/10.22067/irlip.2023.73149.1173
- رضایی، علی‌اکبر (1390). مدیریت بحران. تهران: نشر یادآوران. چاپ اول.
- روزنامه جمهوری اسلامی، 13/8/1377.
- روزنامه اطلاعات، 1359، شماره 15997.
- سالینجر، پیر (1362). گروگان‌گیری در ایران و مذاکرات محرمانه تهران. ترجمه جعفر ثقة الاسلامی. تهران: نشر نوین. چاپ اول.
- سعیدی، لیلا (1389). مدیریت بحران. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
- سیک، گری (1384). همه‌چیز فرومی‌ریزد. ترجمه علی بختیاری زاده. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- شاه علی، احمدرضا (1391). تأثیر واقعه تسخیر لانه جاسوسی آمریکا بر جریان‌های سیاسی داخل کشور. پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، 2(3)، 143-171.https://priw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-75&slc_lang=fa&sid=1
- شیرودی، مرتضی (1386). تسخیر لانه جاسوسی آمریکا: علل، روند و پیامدها. فصلنامه پیام، 85، 121-133.
- طاهری شمیرانی، صفت الله (1389). سازمان ملل و تسخیر سفارت آمریکا. فصلنامه سیاست خارجی، 24(2)، 545-596.
- محمدی، منوچهر (1372). علل و عوامل بروز جنگ تحمیلی. مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 30 (0)، 249-271. https://jflps.ut.ac.ir/article_15165.html
- مهدی نیا، جعفر (1383). معمای اشغال سفارت آمریکا. تهران: امید فردا، چاپ اول.
- نصیری حامد، رضا (1389). مدیریت بحران. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
- ونس، سایروس و برژینسکی (1362). توطئه در ایران. تهران: انتشارات هفته، چاپ اول.

  • تاریخ دریافت 16 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 24 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 17 فروردین 1403