انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر نهضت اسلامی تونس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار جامعه شناسی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران
چکیده
انقلاب اسلامی ایران بازتاب گسترده‌ای فراتر از مرزهای ایران و منطقه خاورمیانه داشته و به منطقه دوردست مغرب عربی و از جمله تونس رسیده است. تونس در سال 1956 استقلال خود را به دست آورد و تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی غیرمذهبی‌ترین حکومت در جهان عرب بود. این کشور در اوایل دهه هفتاد میلادی با نوعی بیداری دینی روبرو شد و در اواخر این دهه با شکست سیاست‌های اقتصاد لیبرال و بروز شورش‌هایی در کشور، احساسات اسلامی شکل سیاسی به خود گرفت و گروه‌های سیاسی اسلامی شکل گرفتند که مشهورترین آنها «النهضه» بود. در دوران مبارزات انقلابیون ایران به‌ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، رژیم تونس با نگرانی از تأثیر این انقلاب بر تونس، آشکارا به مخالفت با آن برخاست و به اسلامگرایان تونس برچسب «خمینیست» زد. با این حال فعالان مسلمان تونس با الهام از شیوه انقلابیون ایران و اعتراف صریح به آن، تلاش کردند فعالیت خود را گسترش دهند. انقلاب اسلامی و اندیشه‌های امام خمینی(ره) تأثیرات شگرفی در نگاه مخالفان و اتخاذ رویکرد مبارزة اجتماعی و فرهنگی داشت و حکومت اسلامی انقلابی ضد مستکبران به حکومت مطلوب مسلمانان تبدیل شد.
کلیدواژه‌ها

  1. ابوعماد، تحیة إلی الإمام خمینی، المعرفة (4)، آوریل 1979.
  2. ابویوسف، الرسول ینتخب ایران للقیادة، المعرفة (4)، آوریل 1979.
  3. اسپوزیتو، جان.ال، (1382)، انقلاب ایران و بازتاب‌‏های جهانی آن، ترجمه محسن مدیر شانه‏‌چی، تهران، انتشارات باز
  4. اسپوزیتو، جان ال، سان تامارا، وال، جان اُ ( 1396)، دولت و جنبش‏های اسلامی معاصر؛ اسلام و دموکراسی پس از بهار عربی، ترجمه علیرضا سمیعی اصفهانی و محمد حاجی پور، تهران، نگاه معاصر
  5. الزاوی، الحسین، المغرب العربی و ایران؛ تحدیات التاریخ و تقلبات الجغرافیا السیاسیة، فی «العرب و إیران؛ مراجعة فی التاریخ و السیاسة»، محمد حامد الأحمری، المرکز العربی للأبحاث و دراسة السیاسات، دوحة، 2010.
  6. الزعیری، ناجی، (2011) الحرکات الإسلامیة فی تونس: بأی خطاب عادت... وماذا ترید؟  12-9-2011، پایگاه اینترنتی «تورس» قابل بازیابی در:                                                       https://www.turess.com/alchourouk/507908
  7. الزموری، عبدالحق، (2020)، الشیعة فی تونس؛ قراءة علمیة فی التاریخ الطویل، تونس، إرتحال للنشر و التوزیع.
  8. الشروق، یومیة جزائریة، 26 نوفمبر 2008.
  9. الغنوشی، راشد، السیرة الذاتیة الغنوشی وأطوار من نشأة الحرکة الإسلامیة فی تونسالمصدر : موقع الشیخ راشد الغنوشی

http://www.ghannoushi.net/index.php?option=com_content&view=article&id=92:alghannoushi-waatwar-min-nasatil-haraka&catid=38:biography&Itemid=27

  1. الغنوشی، راشد، (1389)، «راشد الغنوشی و جنبش اسلامی تونس»، ترجمه مریم حیدری و حسین عباسی، پگاه حوزه، شماره 298.
  2. الغنوشی، راشد، (1396) امام خمینی و رهبری نهضت های اسامی معاصر جهان، ترجمه سیدهادی خسروشاهی، دوماهنامه کیهان اندیشه.
  3. الهرمسی، محمد عبدالباقی ، (1987)، المجتمع والدولة فی المغرب العربی، بیروت، مرکز دراسات الوحدة العربیة.
  4. برزگر، ابراهیم، (1391)، نظریه‏های بازتاب جهانی انقلاب اسلامی، تهران، دانشگاه امام صادق (ع).
  5. بشاره، عزمی، (2013)، الثورة التونسیة المجیدة، بیروت، المرکز العربی للأبحاث و دراسة السیاسات.
  6. بودون، ریمون و فرانسوا بوریکو (1385)، فرهنگ انتقادی جامعه‏شناسی، ترجمه عبدالحسین نیک‏گهر، تهران، فرهنگ معاصر.
  7. بوعلاق، محمدصادق، پایگاه اطلاع‏رسانی رسمی او. قابل بازیابی در mbouallegue.com
  8. تلاشان، حسن و نصر دهزیری، الیاس، (1393)، تأثیر انقلاب اسلامی ایران در بیداری اسلامی در تونس، فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 44، زمستان 1393.
  9. جمعی از نویسندگان، (1393)، اسلام سیاسی در تونس؛ از مشت آهنین بن‏علی تا انقلاب یاسمین، ترجمه مصطفی اسماعیلی و مهدی عوض‏پور، تهران، دانشگاه امام صادق (ع).
  10. جورشی، صلاح‏‌الدین (2000)، الاسلامیون التقدمیون فی تونس، قاهره، مرکز القاهره لدراسات حقوق الإنسان.
  11. خرمشاد، محمدباقر (1394)، بازتاب‏های انقلاب اسلامی ایران، تهران، سمت.
  12. خسروشاهی در گفتگو با مهر، قیام "راشد الغنوشی" در تونس مبارزه در راه نهضت اسلامی است، 3 بهمن 1389، قابل بازیابی در:

https://www.mehrnews.com/news/1237828/%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D9%86%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D9%86%D9%87%D8%B6%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA

  1. درخشه، جلال و زینالی صادق، صدور اندیشة انقلاب؛ تأثیر انقلاب اسلامی و امام خمینی (ره) بر مفهوم حکومت مطلوب در اندیشه سیاسی راشد الغنوشی، فصلنامه آفاق امنیت، شماره 36، پاییز 1396.
  2. درخشه، جلال،(1389) گفتارهایی درباره انقلاب اسلامی ایران، تهران، دانشگاه امام صادق (ع).
  3. دکمجیان، هرایر، (1383)، اسلام در انقلاب؛ جنبش‏های اسلامی در جهان عرب، ترجمه حمید احمدی، تهران، کیهان
  4. رفیع‏‌پور، فرامرز (1376)، تضاد و توسعه، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
  5. علانی، اعلیه، (1395) اسلام‏گرایان تونس؛ از معارضه تا حکومت، ترجمه محمد عربشاهی، تهران، وزارت امور خارجه.
  6. فولر، گراهام، (1373)، قبله عالم؛ ژئوپولتیک ایران، ترجمه عباس مخبر، تهران، نشر مرکز.
  7. قصیر، عبدالرزاق، (1982)، حرکة الإتجاه الإسلامی فی تونس، موقف الخطاب العلمی و الخطاب الصحافی، تونس، معهد الصحافة و علوم الأخبار.
  8. لویس، برنارد، (1378)، «زبان اسلام سیاسی»، ترجمه غلامرضا بهروزلک، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی
  9. مارشال، گوردون (1388)، فرهنگ جامعه شناسی، ترجمه حمیرا مشیرزاده، تهران، میزان.
  10. محمد احمد، هیفاء (2013)، الإسلامیون فی تونس بین المعارضه والسلطه، فصلنامه دراسات دولیه، شماره 58.
  11. مرزوقی، ابویعرب، (1398)، تونس نباید پایتخت پنجم باشد، پایگاه تخصصی تحلیلی جامعه و فرهنگ ملل، قابل بازیابی در

https://farhangemelal.icro.ir/news/1712/%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3-%D9%86%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF

  1. نالوتی، سعیدة، (1980)، الصحافة الإسلامیة فی تونس، مجلة المعرفة، رسالة ختم الدروس، تونس، معهد الصحافة و علوم الأخبار

 

Halliday, Fred (1990) “Tunisia’s uncertain future.” Middle East report, no. 163 (May- Apr’s 1990).

Hunter, Shireen, (1988), “Iran and the Spread of Revolutionary Islam”, Third World Quarterly, Vol. 10, No. 2.

Kuper, Adam, 1985, akdJessica Kuper (ed), The Socience Encyclopedia, London, Reutledge and Paul.

Menashri, David, (2007), “Iran's Regional Policy: Between Radicalism and Pragmatism”, Journal of International Affairs, Vol.60, No.2.

Merrick, Dylan E (2018), The Tunisian Revolution as a Catalyst to the Arab Spring: A Case Study of Revolution inNorth Africa and the Middle East, University of Nevada, Reno.

Netterstrøm, Kasper Ly  (2017), Essays on the Revolution in Tunisia, European University Institute  Department of Political and Social Sciences

Norman Salem. “Tunisia” in the politics of Islamic Revivalism, ed. Shireen T Hunter (Bloomington: Indiana Press, 1988), 155.

  • تاریخ دریافت 04 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 23 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 23 آذر 1402