از یک منظر شناختی، انقلاب ایران هنگامی ممکن شد که چارچوب‌های مسلط فهم واقعیت و کنش سیاسی در سطح ذهنی فرو ریخت و آگاهی جمعی، از طریق میانجی‌های فرهنگی و نمادین، بازسازمان‌دهی گردید. در واقع می‌توان استدلال کرد که انقلاب ایران را باید نه پدیده‌ای صرفاً پیامد بحران‌های ساختاری یا فروپاشی دولت، بلکه به‌مثابه فرایند سازماندهی مجدد آگاهی جمعی مورد خوانش قرار داد که به مدد میانجی‌های فرهنگی، زبانی و نمادین شکل گرفت. در این راستا مقاله قصد دارد به این سئوال پاسخ دهد که سوژه انقلابی در جریان انقلاب ایران چگونه شکل گرفت و با بهره‌گرفتن از نظریات لف ویگوتسکی و کاربست مفاهیمی چون میانجی‌گری فرهنگی، درونی‌سازی، زبان به‌مثابه ابزار تفکر و منطقه مجاور رشد، این فرضیه‌ مورد آزمون قرار می‌گیرد که کاربرد مناسک و آیین‌های جمعی و شبکه‌های ارتباطی غیررسمی، امکان یادگیری سیاسی گسترده سوژه و شکل‌گیری کنش انقلابی را فراهم ساختند. در واقع، فضاهایی چون خیابان، مسجد، هیئت‌های مذهبی و آیین‌های جمعی از کارکردهای صرفاً فیزیکی یا آیینی خود فراتر رفتند و به «منطقه مجاور رشد» بدل شدند، فضاهایی که در آنها افراد، نه بر پایه توان شناختی پیشین خود، بلکه با اتکا به کنش جمعی، تقلید معنادار، هم‌افزایی عاطفی و راهبری نمادین، به سطحی بالاتر از فهم سیاسی دست یافتند و به درکی نو از سیاست، تکلیف و امکان دگرگونی رسیدند. رویکرد مورد استفاده در مقاله فرهنگی- تاریخی به مدد شیوه توصیفی-تحلیلی با استفاده از منابع و اسناد کتابخانه‌ای می‌باشد.