انقلاب پژوهی

انقلاب پژوهی

از گسست تا همبستگی: واکاوی سازوکارهای تداوم انسجام سیاسی مردم ایران در دوران پساجنگ با اسرائیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه معارف دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/fademo.2025.548018.1148
چکیده
جامعه ایران در دهه‌های اخیر شاهد تقابل دو گفتمان عمده سیاسی بوده است: گفتمان موافقان جمهوری اسلامی و گفتمان مخالفان آن. این شکاف گفتمانی موجب تضعیف انسجام سیاسی و افزایش قطبی‌سازی اجتماعی شده بود. مسئله اصلی این پژوهش آن است که جنگ دوازده‌روزه ایران و اسرائیل (خرداد ۱۴۰۴) چگونه زمینه‌ساز بازتعریف گفتمان‌های رقیب و شکل‌گیری همبستگی ملی شد و چه سازوکارهایی می‌تواند تداوم این انسجام را در دوران پساجنگ تضمین کند. هدف اصلی تحقیق، شناسایی و تبیین سازوکارهای تداوم انسجام سیاسی مردم ایران در دوران پساجنگ است. اهداف فرعی شامل تحلیل ریشه‌های گفتمان‌های متقابل پیش از جنگ، بررسی نقش رسانه‌های داخلی و خارجی در شکل‌دهی همبستگی و بازتعریف مفهوم «دیگری» در فضای پساجنگ می‌باشد. این پژوهش کیفی و توصیفی-تحلیلی است و با رویکرد تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه انجام شده است. جامعه آماری شامل متون گفتمانی مرتبط با جنگ 12‌روزه است که به‌صورت هدفمند انتخاب و با ابزارهایی مانند تحلیل محتوای کیفی، کدگذاری مفهومی و تفسیر گفتمانی بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که جنگ 12 ‌روزه با ایجاد تهدید خارجی مشترک، موجب بازتعریف دال‌هایی چون «وطن»، «استقلال» و «امنیت» به‌عنوان عناصر مشترک هر دو گفتمان شد. این بازتعریف شکاف میان موافقان و مخالفان را موقتاً کاهش داد و نوعی همبستگی ملی نوپدید ایجاد کرد. نتیجه تحقیق نشان می‌دهد که تداوم انسجام سیاسی در دوران پساجنگ مستلزم مدیریت اختلاف، گفتگوی دموکراتیک، بازتعریف واقع‌گرایانه مفهوم «دیگری» و تقویت اعتماد رسانه‌ای است. درمجموع، جنگ 12‌روزه فرصتی برای بازسازی هویت ملی و عبور از قطبی‌سازی سیاسی فراهم کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


- آبراهامیان، یرواند (1403). تاریخ ایران مدرن. ترجمه محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی.
- افتخاری، اصغر و نادری اصل، سعید (1404). مقایسه تحلیلی اعتراض‌ها در ایران. فصلنامه مطالعات ملی،15(55)، 39-66.
- بشیریه، حسین (1381). دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران. تهران: نگاه معاصر.
- جمالی اسگویی، سید جمال، بخشایشی اردستانی، احمد و بنی‌هاشمی، میر قاسم (1399). اقتصاد سیاسی فساد در جمهوری اسلامی ایران. مجلس و راهبرد، 27(101)، 33-58. https://noo.rs/a0FM1
- خبرگزاری فارس (18/6/1401). رسوایی بزرگ 5 رسانه ضد ایرانی/ 17 هزار دروغ فقط در 25 روز.
- دلوی، محمدرضا و شائمی برزکی، علی (1388). مدیریت منابع انسانی در بخش دولتی ایران. تدبیر، 212، 14-19.
https://ensani.ir/fa/article/164717
- رشید کرشان، روح‌الله و صباغ، صمد (1397). جامعه‌شناسی تحولات تجدد در ایران. مطالعات جامعه‌شناسی، 11(39)،7-28. https://sanad.iau.ir/journal/jss/Article/541362?jid=541362
- صفائی، رضا، جمشیدیان، هادی و درزیان رستمی، حسن (1403). راهبردهای پوشش اخبار بحران‌های امنیتی جمهوری اسلامی ایران در رسانه‌های اجتماعی (فضای مجازی) داخلی. فصلنامه امنیت ملی، 14(54)،9-44. https://ns.sndu.ac.ir/article_3360.html
- عصر ایران (30/6/1404). هنرمندان مطرح خارج نشین به ایران برمی‌گردند؟/ چهره‌های مطرح بعد از جنگ پیام فرستادند.
-کسرایی، محمد سالار و پوزش شیرازی، علی (1388). نظریه گفتمان لاکلاو و موفه ابزاری کارآمد در فهم و تبیین پدیده‌های سیاسی. مجله سیاست، 39(3)، 339-36. https://jpq.ut.ac.ir/article_20194.html
- کشاورزیان، آرنگ (1403). بازار و دولت در ایران. ترجمه محسن محمودی، تهران: دنیای اقتصاد.
- گر، تد رابرت (1377). چرا انسان‌ها شورش می‌کنند. علی مرشد زاد، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- لاکلائو، ارنستو و موفه، شانتال (1393). هژمونی و استراتژی سوسیالیستی. ترجمه محمدرضایی، تهران: ثالث.
- لهسائی زاده، عبدالعلی (1380). نابرابری‌ها و قشربندی اجتماعی در ایران. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 32، 1-24. https://noo.rs/7jKnR
- مجتهدی، کریم (1384). آشنایی ایرانیان با فلسفه‌های جدید غرب. تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- نباتیان، محمد اسماعیل (1384). دین و عرفی شدن در ایران معاصر. علوم سیاسی، 8(32)،97-126. http://noo.rs/t3NpF
-Bayat, A. (2013). Life as Politics: How Ordinary People Change the Middle East. Stanford: Stanford University Press.
-Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). New York: Greenwood Press.
-Dabashi, H. (1993). Theology of discontent: The ideological foundation of the Islamic revolution in Iran. New York: New York University Press.
- Esposito, J. L. & Voll, J. O. (1996). Islam and democracy. Oxford: Oxford University Press.
- Friedman, T.L. (2006). The First Law of Petropoltics. Foreign Policy, 154. https://doi.org/10.1111/j.1468-0335.2011.00902.x
-Gross, K. Aday, S. & Brewer, P. R. (2004). A panel study of media effects on political and social trust after September 11. The International Journal of Press/Politics, 9(4), 49–73. https://doi.org/10.1177/1081180X04269138
-Howarth, D. (2000). Discourse. Buckingham: Open University Press.
- Laclau, E. (1990). New Reflections on the Revolution of Our Time. London: Verso.
- Laclau, E. & Mouffe, C. (2001). Hegemony and socialist strategy: Towards a radical democratic politics (2nd ed). Verso.
-McCombs, M. E. & Shaw, D. L. (1972). The agenda-setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36(2), 176–187.
-Nasr, V. (2006). The Shi'a revival: How conflicts within Islam will shape the future. New York: W. W. Norton & Company.
- Smith, A M. (1998) Laclau and Mouffe, the radical democratic imaginarg, London, Routledge press.
 
 
 

  • تاریخ دریافت 28 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 16 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 10 آبان 1404