The Evolution of the Islamist Intellectual-Political Movement during the Second Pahlavi Era: From Fada'iyan-e Islam to the Islamic Coalition Societies

Moradi Bahmaei, Ali; Rashidizade, Behnam‬

doi:10.22034/fademo.2025.548874.1150

The Evolution of the Islamist Intellectual-Political Movement during the Second Pahlavi Era: From Fada'iyan-e Islam to the Islamic Coalition Societies

Document Type : Original Article

Authors

Ali Moradi Bahmaei ¹

behnam‬ rashidizade ²

¹ Assistant Professor of Political Science, Department of Education, Imam Hussein (AS) Military University, Tehran, Iran.

² Assistant Professor of Political Science, Imam Sadiq (AS) Islamic Sciences Research Institute, Qom, Iran.

10.22034/fademo.2025.548874.1150

Abstract

Islamism, as one of the most significant intellectual and political currents in contemporary Iran, played a fundamental role in the socio-political developments, especially during the Second Pahlavi period. Confronted with the Pahlavi modernization process, this movement sought both to preserve the religious identity of society and to redefine the relationship between tradition and modernity within the framework of political Islam. The importance of investigating this subject lies in the fact that a precise understanding of the internal transformations of the Islamist movement makes it possible to recognize the historical context for the emergence of the Islamic Revolution and the subsequent discursive developments. The main research question addressed by this study is: What trajectory of transformation, in terms of ideology, organization, and political action, did the Islamist movement undergo during the Second Pahlavi era? Accordingly, this study adopts a qualitative approach, employing the “political current analysis” method to examine the transformation of this movement from the emergence of Fada'iyan-e Islam to the formation of the Islamic Coalition Societies. Research data have been collected through documentary study and content analysis of historical sources. The findings indicate that Islamism during this period evolved from a reactive and radical movement toward greater organization and institutionalization in the form of cohesive associations. This metamorphosis paved the way for its influential role in the Islamic Revolution.

Keywords

Islamism

intellectual-political movement

Second Pahlavi era

Fada'iyan-e Islam

Islamic Coalition Societies

Subjects

History of revolutions

- احمدی حاجی‌کلایی، حمید (۱۳۸۷). جریان شناسی چپ در ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

- افتخاری، اصغر (۱۳۸۸). دو چهره اسلام هراسی؛ سلبی و ایجادی در تبلیغات غرب. فصلنامه رسانه،20(3)، 29-44.

https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/838131

- انصاری، مرتضی (1411 ق). المکاسب المحرمة و البیع و الخیارات. قم: منشورات دارالذخائر.

- بروجردی، مهرزاد (1377). روشنفکران ایرانی و غرب. ترجمه جمشید شیرازی، تهران: نشر فرزان روز.

- پارسانیا، حمید (1377). حدیث پیمانه. قم: نشر معارف.

- جعفریان، رسول (1387). جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی ـ سیاسی ایران ۱۳۲۰-۱۳۵۷. تهران: علم.

- جمشیدی، محمدحسین (1385). اندیشه سیاسی امام خمینی. تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.

- حسینی‌زاده، سید محمدعلی (1386). اسلام سیاسی در ایران. قم: دانشگاه مفید.

- حضرتی، حسن و پورقنبر، محمدحسن (1392). رویکرد مؤتلفه اسلامی نسبت به روحانیت سیاسی در پیش از انقلاب اسلامی 1357. پژوهشنامه علوم سیاسی، 9(1)، 177-204.dor:20.1001.1.1735790.1392.9.1.7.7

- خرمشاد، محمدباقر و سرپرست سادات، سید ابراهیم (1392). جریان شناسی سیاسی به‌مثابه روش. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 5(2)، 61-90.https://doi.org/10.7508/isih.2014.18.004

- دارابی، علی (1396). جریان‌شناسی سیاسی در ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ 17.

- درخشه، جلال (1386). گفتمان سیاسی شیعه در ایران معاصر. تهران: دانشگاه امام صادق^(ع).

- راستین، توحید و پاک نیا، محبوبه (1398). بررسی نقش نمادها در تقویت و ماندگاری جریان اسلام‌گرا در ایران دوره پهلوی؛ تحلیل جامعه‌شناختی. فصلنامه اسلام و علوم اجتماعی، 11(22)، 147-177.

http://doi.org/ 10.30471/Soci.2020.4862.1285

- روحبخش، رحیم (1386). از فدائیان اسلام تا مؤتلفه. مجله زمانه، 66، 41-48. https://noo.rs/Kd5eu

- عمید زنجانی، عباسعلی (1391). انقلاب اسلامی ایران. علل، مسائل و نظام سیاسی. قم: نشر معارف.

- فوزی، یحیی (۱۳۸۸). اندیشه سیاسی امام خمینی. قم: نشر معارف.

- مظفری، آیت (۱۳۹۰). جریان شناسی سیاسی ایران معاصر. قم: زمزم هدایت.