Many historians in the field of historiography do not seek to separate history and theology, and their narratives are mixed with theological propositions. Theological historiography has a long history, but it developed in a broader dimension after the Islamic Revolution. The issue of how historiography with a theological approach developed after the Islamic Revolution is the subject of the present article. In this article, we attempted to answer the question: What contexts led to the development of the theological approach in the historiography of the Islamic Revolution? One of the most important areas that led to the strengthening of this approach as a form of rationality and thoughtfulness can be found in the teachings and slogans of Shiite ideology. Religious scholars considered their powerful presence in the political arena as a divine duty and obligation; therefore, they did not leave the stage for power. These Shiite principles also permeated historiography and influenced the worldview of historians. With the advent of the Islamic Revolution as a religious revolution and influenced by the Shiite religion, many social, political, and cultural aspects of society became religious. Islamists attempted to redefine knowledge such as history on a religious and theological basis. The leader and ideologists of the revolution viewed history based on religious and theological foundations. The roots of these emphases can be found in the challenges and intellectual interactions between theological rationality and modern rationality.
آبراهامیان، یرواند (1389). تاریخ ایران مدرن. ترجمۀ محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.
آونج، مینا، حضرتی، حسن و بصیرت منش، حمید (1401). مبانی الهیاتی تاریخنگاری انقلاب اسلامی ایران.فصلنامه تاریخنامه ایران بعد از اسلام،13 (31)، 1-23.https://doi.org/10.22034/jiiph.2022.48103.2245
اسپوزیتو، جان ال (1393). انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن. ترجمه محسن مدیر شانه چی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
الگار، حامد (1369). دین و دولت در ایران. ترجمه ابوالقاسم سری، تهران: نشر توس.
امام خمینی، سید روحالله (1392). شرح چهل حدیث. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر امام خمینی.
امام خمینی، سید روحالله (1389). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
بازرگان، مهدی (1353). باد و باران در قرآن. تهران: شرکت سهامی انتشار.
بازرگان، مهدی (1393). مجموعه آثار (22)، انقلاب اسلامی (1). تهران: بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان.
بازرگان، مهدی (1379). مجموعه آثار (7)، مباحث علمی و اسلامی. تهران: بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان.
بازرگان، مهدی (1387). مجموعه آثار (8). تهران: بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان.
بازرگان، مهدی (1380). مجموعه آثار 4، مباحث اجتماعی و فنی. تهران: شرکت سهامی انتشار.
بشیریه، حسین (1384). زمینههای اجتماعی بحران سیاسی در ایران معاصر. فصلنامه رفاه اجتماعی، 4 (16)،137-154.http://noo.rs/0gKjH
بشیریه، حسین (1380). آموزش دانش سیاسی. تهران: مؤسسه نگاه معاصر.
بشیریه، حسین (1378). جامعه مدنی و توسعه سیاسی در ایران. تهران: مؤسسه نشر علوم نوین.
جمشیدی، مهدی (1392). پژوهشی پیرامون تاریخ تحلیلی انتقادی جریان اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی. پانزده خرداد، 11 (37 و 38)، 129-170. http://noo.rs/VfhPO
حضرتی، حسن (به کوشش) (1398). تاریخنگاری انقلاب اسلامی در دام عوامزدگی. در نقد روششناسی تاریخنگاری انقلاب اسلامی، تهران: پژوهشکده امام خمینی انقلاب اسلامی، 139-156.
حضرتی، حسن (1401). مورخان و امر قدسی. به کوشش فاطمه بختیاری، تهران: نشر لوگوس.
شریعتی، علی (1394). حسین وارث آدم، (مجموعه آثار 19). تهران: انتشارات سپیده باوران.
عنایت، حمید (1380). اندیشه سیاسی در اسلام معاصر. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، تهران: انتشارات خوارزمی.
فوزی، یحیی (1388). اندیشه سیاسی در ایران بعد از انقلاب. تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، چاپ اول.
فیرحی، داود (1398) نسبت تاریخنگاری انقلاب اسلامی و تاریخنگاری قدسی. در نقدروششناسی تاریخنگاری انقلاب اسلامی، به کوشش حسن حضرتی، تهران: پژوهشکده امام خمینی انقلاب اسلامی، 15-27.
فیرحی، داود (1389). دین و دولت در عصر مدرن، دولت اسلامی و تولیدات فکر سیاسی. تهران: نشر رخداد نو.
قادری، حاتم (1380). اندیشههای سیاسی در اسلام معاصر. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، تهران: انتشارات خوارزمی.
مطهری، مرتضی (1388). امدادهای غیبی در زندگی بشر.تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1387). آینده انقلاب اسلامی ایران. تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1384). بررسی اجمالی نهضتهای اسلامی در صدسال اخیر. تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1360). پیرامون انقلاب اسلامی. تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1382). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1389). مجموعه آثار (نبوت). تهران: انتشارات صدرا.
مکالا، سی. بی. ین (1387). بنیادهای علم تاریخ؛ چیستی و اعتبار شناخت تاریخی. ترجمه احمد گل محمدی، تهران: نشر نی.
میر سلیم، سید مصطفی (1389). جریان شناسی فرهنگی ایران بعد از انقلاب اسلامی. تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
نجفیان رضوی، لیلا و حسن حضرتی (1402). تاریخ و کلام در اهلبیت نگاری شیعیان. در مورخان و امر قدسی، تهران: نشر لوگوس.
Basiratmanesh,H. and Avanj,M. (2025). Grounds of the Development of the Theological Approach in the Historiography of the Islamic Revolution. The Revolutionary Research, 3(5), 133-153. doi: 10.22034/fademo.2025.519132.1101
MLA
Basiratmanesh,H. , and Avanj,M. . "Grounds of the Development of the Theological Approach in the Historiography of the Islamic Revolution", The Revolutionary Research, 3, 5, 2025, 133-153. doi: 10.22034/fademo.2025.519132.1101
HARVARD
Basiratmanesh H., Avanj M. (2025). 'Grounds of the Development of the Theological Approach in the Historiography of the Islamic Revolution', The Revolutionary Research, 3(5), pp. 133-153. doi: 10.22034/fademo.2025.519132.1101
CHICAGO
H. Basiratmanesh and M. Avanj, "Grounds of the Development of the Theological Approach in the Historiography of the Islamic Revolution," The Revolutionary Research, 3 5 (2025): 133-153, doi: 10.22034/fademo.2025.519132.1101
VANCOUVER
Basiratmanesh H., Avanj M. Grounds of the Development of the Theological Approach in the Historiography of the Islamic Revolution. The Revolutionary Research, 2025; 3(5): 133-153. doi: 10.22034/fademo.2025.519132.1101