Revolution Studies

Revolution Studies

Analysis of the Representation of Social Justice as One of the Ideals of the Islamic Revolution in the 12th Grade Sociology Textbook

Document Type : Original Article

Authors
Mohammad Karami Utari 1
Amir Azimi Dolatabadi 2
1 Master's Graduate in Sociology, Institute for Humanities and Cultural Studies, Imam Khomeini and Islamic Revolution Research Institute, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Sociology, Imam Khomeini and Islamic Revolution Research Institute, Tehran, Iran.
10.22034/fademo.2026.585404.1194
Abstract
Social justice is one of the most fundamental ideals of the Islamic Revolution of Iran and one of the most important components of the political and cultural identity of the Islamic Republic. Since the formal education system plays a significant role in transmitting the values and ideals of the Islamic Revolution to new generations, examining how the concept of social justice is represented in textbooks is of particular importance. The present study aims to analyze how social justice is represented as one of the ideals of the Islamic Revolution in the 12th-grade sociology textbook, based on John Rawls's theoretical framework of social justice. The research method employed in this article is directed qualitative content analysis, in which the fundamental principles of Rawls's theoryــincluding liberty, equality of opportunity, the difference principle, the original position, primary goods, and the basic structure of societyــserved as the basis for data coding. The units of analysis were extracted from the written text, educational images, and activities of the textbook and were classified based on the intensity of reference, type of reference (direct and indirect), and the degree of relevance to the components of social justice. The findings indicate that although concepts related to social justice are relatively extensively addressed in some sections of the textbook, particularly in the lesson on "Social Inequality," their representation throughout the entire book lacks sufficient theoretical coherence, and some of the fundamental components of social justice have received less attention. Furthermore, the results suggest that there is a noticeable gap between the status of justice as one of the central ideals of the Islamic Revolution and the extent to which it is reflected in certain parts of the textbook.
Keywords
Content Analysis
12th Grade Sociology
Social Justice
Islamic Revolution
John Rawls
Subjects
-آمدی، عبدالواحد بن محمد (1378). غررالحکم و درر الکلم. با شرح و ترجمه سید هاشم رسولی محلاتی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
- افضل‌خانی مریم و سمیرا قدوسی (1402). تحلیل محتوای کتاب‌های جامعه‌شناسی دوره دوم متوسطه بر اساس مؤلفه‌های شایستگی فرهنگی. رهبری و مدیریت آموزشی، 17 (4)، 107-132. http://noo.rs/PogLR
- امام خمینی، سید روح‌الله (1378). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- امام خمینی، سید روح‌الله (1388). البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- ایچ، مایکل (۱۳۷۷). فیلسوفان سیاسی قرن بیستم. ترجمه خشایار دیهیمی. تهران: کوچک.
- ایمان، محمدتقی و نوشادی، محمدرضا (۱۳۹۰). تحلیل محتوای کیفی. پژوهش، 3 (2)، 15- ۴۴.
https://ensani.ir/fa/article/306236
- بادرن، لورنس (1374). تحلیل محتوا. ترجمه محمد یمنی دوزی سرخابی و ملیحه آشتیانی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
- بشیریه، حسین (۱۳۷۶). تاریخ اندیشه سیاسی در قرن بیستم. تهران: نی.
-حبیبی کندسر، مصطفی، دیلم صالحی، بهروز و اسلامی، سعید (1398). سیر تطور اندیشه جان رالز و زمینه‌های شکل‌گیری نظریه عدالت. غرب‌شناسی بنیادی، 10(2)،63- 88. https://doi.org/10.30465/os.2020.4951
- دیرباز، عسکر و مهری، هژیر (1389). نسبت نظریه جان رالز با فلسفه اخلاق کانت و فلسفه حق هگل. الهیات تطبیقی، 1(4)، 53- 72. http://noo.rs/66qzJ
- ذهبیون، شهلا ، یوسفی، علیرضا ، یارمحمدیان، محمد حسین و کشتی آرای، نرگس (1395). تحلیل محتوای کتب جامعه‌شناسی دوره دبیرستان از منظر تربیت شهروندی.  پژوهش در برنامه ریزی درسی، 13 (2)، 136- 147. http://noo.rs/H9BWw
- رالز، جان (1403). نظریه­ای در باب عدالت. ترجمه مرتضی نوری. تهران: مرکز.
- رزاقی، محمدرضا و زینب کوچکیان (14023). بررسی و تحلیل محتوای کتاب جامعه‌شناسی متوسطه دوم.  پژوهش در آموزش مطالعات اجتماعی، 5 (1)، 84-105. https://ensani.ir/fa/article/556737
- علویان، مرتضی و مختاری، جمال (1396). مسئله عدالت در آثار جان رالز و شهید بهشتی. سیاست، 4 (13)، 109-120.
https://www.ensani.ir/fa/article/374415
- قائدی، محمدرضا و گلشنی، علیرضا (1395). روش تحلیل محتوا، از کمی گرایی تا کیفی گرایی. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 7 (23)، 57 ـ 82.https://jpmm.marvdasht.iau.ir/article_1905.html
- کتابی، امیرعلی، شفیعی‌فر، محمد و سلیمانی، غلامعلی (1400). میزان تحقق مؤلفه‌های عدالت اجتماعی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران بر اساس الگوهای توسعه دولت‌ها. مطالعات قدرت نرم، 11(2)، 201-223.
https://www.spba.ir/article_137027.html
- کوهی‌نژاد، علی و کوه‌گرد، طوبی (۱۳۹۵). تحلیل محتوا با رویکرد کتب درسی. تهران: اکبر زاده.
- مرادی، آمنه و حکاک­زاده، محمدرضا (1402). بررسی دیدگاه جان رالز در مورد اصل عدالت. مطالعات فلسفه و حقوق، 1(1)، 1- 34. https://philosophylawjournal.ir/browse.php?a_id=26
- موحد، علی (۱۳۸۲). در هوای حق و عدالت. تهران: کارنامه.
- نادران، الیاس و نعمتی، محمد (۱۳۹۱). نقد و بررسی مبانی و روش‌شناسی نظریه عدالت جان رالز. مطالعات اقتصاد اسلامی، 5 (1)،7- 27.https://ies.isu.ac.ir/article_1444.html
- نعمتی، محمد (1396). بررسی و نقد نظریه عدالت جان رالز با تأکید بر قلمرو و تعریف عدالت. پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی،17 (3)، 103-122. https://ensani.ir/fa/article/378218
-نیک‌نهاد، اسماء و فاطمه‌الزهرا نیک‌نهاد (1404). تحلیل و نقد و بررسی محتوای کتاب جامعه‌شناسی پایه دوازدهم انسانی. چهاردهمین همایش ملی تحقیقات میان‌رشته‌ای در مدیریت و علوم انسانی، تهران.
https://civilica.com/doc/2455411
- واعظی، سید احمد (۱۳۸۳). عدالت اجتماعی و مسائل آن. قبسات، 9 (33)، 189- 207. https://qabasat.iict.ac.ir/article_17315.html
 
 
- Berelson, B. (1952). Content Analysis in Communication Research. New York: Free Press.
-Krippendorff, K. (2013). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage
-krishna, K. (2006). Education and the Good Society. London: Routledge.
- Neuendorf, K. A. (2002). The Content Analysis Guidebook. Thousand Oaks, CA: Sage.
 Rawls, J. (1971). A Theory of Justice. Cambridge, MA: Harvard University Press-
Revolution Studies
Volume 4, Issue 7
June 2026
Pages 305-336

  • Receive Date 07 June 2026
  • Revise Date 27 June 2026
  • Accept Date 28 June 2026