The Revolutionary Research

The Revolutionary Research

The Discursive Transformation of Religious Reformism and the Islamic Revolution

Document Type : Original Article

Author
Fardin Ghoreishi
Professor of Political Science, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
10.22034/fademo.2025.527514.1114
Abstract
This article aims to investigate the relationship between the theoretical developments within the religious reformist movement and the Islamic Revolution. Within this framework, the Islamic Revolution of Iran is presented as a product of the discursive transformation of religious reformism. The research methodology is a combination of textual interpretation, discourse analysis, and historical process tracing . Using these methods, the historical, theoretical, and discursive trajectory of reformism in Iran has been examined, and the formation of three main reformist discourses—namely, the discourses of Expediency, Compromise, and Debate—has been analyzed. The most significant finding of the article is that the Debate discourse played a primary role in shaping the ideology of the Revolution, redefining goals such as freedom, independence, and justice by reinterpreting Islamic concepts within a revolutionary framework. However, in the post-Revolutionary period, a lack of theoretical development for governing the country and the transformation of global discourse led to the decline of this discourse and necessitated its reconsideration.
Keywords
Religious reformism
debate discourse
Islamic revolution
independence
social justice
Subjects
  • اسپریگنز، توماس (1395). فهم نظریه‌های سیاسی‌. ترجمه فرهنگ رجایی، تهران‌: نشر آگه، چاپ دهم.
  • امام خمینی‌، سید روح‌الله (1392). ولایت فقیه: حکومت اسلامی. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ بیست و هشتم.
  • بازرگان، مهدی (1364). بازیابی ارزشها. تهران: نشر نویسنده.
  • بازرگان، مهدی (1377). بعثت (1). تهران: شرکت سهامی انتشار.
  • رساله یک کلمه https://fa.wikipedia.org/wiki)) ، دسترسی: 9 خرداد 1404.
  • زیباکلام، صادق (1401). ما چگونه ما شدیم: ریشه‌یابی علل عقب‌ماندگی در ایران. تهران: انتشارت روزنه، چاپ سی و چهارم.
  • ساعی، احمد (1370). تقریرات درس شناخت ماهیت امپریالیسم. تهران: دوره کارشناسی علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  • سروش‌، عبدالکریم‌ (1375). حکومت دموکراتیک دینی. در فربه‌‌تر از ایدئولوژی، تهران: نشر صراط، چاپ چهارم.
  • سروش‌، عبدالکریم‌ (1388). قصه ارباب معرفت. تهران: نشر صراط، چاپ هشتم.
  • سروش‌، عبدالکریم‌ (1397).کلام محمد رؤیای محمد. بی جا: نشر سقراط (آمریکا).
  • سو، آلوین‌ (1386). تغییر اجتماعی و توسعه‌: مروری بر نظریات نوسازی‌، وابستگی و نظام جهانی. ترجمه محمود حبیبی مظاهری‌، تهران‌: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • شریعتی، علی (1361). مجموعه آثار 28 (روش شناخت اسلام). تهران: انتشارات چاپخش.
  • شریعتی، علی (الف1375). مجموعه آثار 16 (اسلام‌شناسی).تهران: نشر قلم.
  • شریعتی، علی (ب1375). مجموعه آثار 19(حسین وارث آدم). تهران: نشر قلم.
  • شریعتی، علی (1377). مجموعه آثار 10(جهت‌گیری طبقاتی در اسلام). تهران: نشر قلم.
  • طالقانی، سیدمحمود (بی تا). اسلام و مالکیت در مقایسه با نظام‌های اقتصادی غرب. بی‌جا، بی‌نا.
  • قریشی، فردین (1392). بازسازی اندیشه دینی در ایران. تهران: نشر قصیده‌سرا، چاپ دوم.
  • قریشی، فردین (1402). چهار گفتمان اصلاح‌طلبی مذهبی.انقلاب پژوهی، 1(1)،107-129.

  https://doi.org/10.22034/fademo.2023.406772.1015

  • قریشی، فردین (1403). شورش بر شبه دین. تهران: نشر چاپخش.
  • کدیور، محسن (1380). مردمسالاری دینی. مأخوذ از:      kadivar.com
  • لوکزامبورگ، رزا (1402). اصلاح یا انقلاب. ترجمه اسدالله کشاورزی، تهران: آزادمهر
  • مجتهد شبستری، محمد (1380). مردمسالاری دینی چیست؟. ماهنامه آفتاب. 7، 35-41.
  • http://noo.rs/RI5Wn

- مستشارالدوله‌، یوسف بن کاظم‌ (1386). رساله موسوم به‌: یک کلمه‌. به اهتمام علیرضا دولتشاهی‌، تهران‌: نشر بال.

  • مطهری، مرتضی (1374). نظری به نظام اقتصادی اسلام. تهران: انتشارات صدرا، چاپ چهل و نهم.
  • مطهری، مرتضی (1394). نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر. تهران: انتشارات صدرا، چاپ پنجم.
  • نائینی، محمدحسین (1378). تنبیه‌الامۀ و تنزیه‌الملۀ، یا حکومت از نظر اسلام. به اهتمام سیدمحمود طالقانی، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ نهم.
  • Hampsher-Monk, I. (1993). A History of Modern Political Thought: Major Political Thinkers from Hobbes to Marx. Oxford: Blackwell Publishers.

 

 

 

  • Receive Date 07 April 2025
  • Revise Date 11 June 2025
  • Accept Date 17 June 2025