پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 The Restlessness of Reformist Discourse and Its Social Depletion: An Analysis of Failures and the Future of a Type of Political Activism بی‌قراری گفتمان اصلاح‌طلبی و تهی‌شدگی اجتماعی آن: واکاوی ناکامی‌ها و آینده یک‌گونه از کنشگری سیاسی 1 26 236426 10.22034/fademo.2025.551339.1171 FA منصور انصاری استادیار گروه اندیشه سیاسی در اسلام، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. محمدرضا شریفی پژوهشگر آزاد، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 30 Reformism is one of the most significant and influential forms of political activism in the post-revolutionary era of Iran. For about two decades, it managed to become the most effective force in the political field of the Islamic Republic by leveraging its social and socio-cultural capital. However, since the mid-2010s, the discursive capacity and mobilizing potential of this discourse have drastically declined, making its transformations the focal point of this research. Drawing on several analytical components of Laclau and Mouffe's discourse theory, this article seeks to examine the internal reasons for the restlessness and discursive instability of reformism. Based on this theoretical and methodological framework, it is argued that the discursive restlessness of reformism mainly stems from theoretical weaknesses and inadequacies, as well as the lack of sustained and evolving theoretical production over time. Furthermore, utilizing these findings, the study attempts to outline the future prospects of this discourse and present foreseeable scenarios, taking into account generational shifts, gender dynamics, environmental challenges, and developments in the international system. گفتمان اصلاح‌طلبی یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین گونه‌های کنشگری سیاسی در دوران پس از انقلاب است که در حدود دو دهه توانست با بهره‌گیری از سرمایه اجتماعی و فرهنگی-سیاسی خود به مهم‌ترین نیروی مؤثر در میدان سیاسی جمهوری اسلامی تبدیل شود. بااین‌حال، از میانه دهه نود به این‌سو، توان گفتمانی و ظرفیت بسیج‌گری این گفتمان به‌شدت کاهش یافته است و همین موضوع باعث شد تا تحولات آن به محور تحقیق تبدیل شود. در این مقاله، با استفاده از چند مؤلفه تحلیل گفتمان لاکلائو و موف، تلاش شده است دلایل بی‌قراری و عدم تثبیت گفتمانی اصلاح‌طلبی از درون بررسی شود. بر اساس این نظریه و روش، ادعا شده است که بی‌قراری گفتمانی اصلاح‌طلبی عمدتاً ناشی از ضعف و نارسایی نظری و عدم تداوم نظریه‌پردازی تحول‌یافته در طول زمان بوده است. علاوه‌براین، با بهره‌گیری از این یافته‌ها، سعی شده است چشم‌انداز آینده این گفتمان و سناریوهای قابل پیش‌بینی آن بر اساس تحولات نسلی، جنسیتی، محیط زیستی و نظام بین‌الملل ارائه شود.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_236426_1be9f602036696f0ec4c4f58c216084f.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 Identifying and Analyzing the Thematic Network of Protest Music in the 2022 Unrest شناسایی و تحلیل شبکه مضامین موسیقی اعتراضی در اغتشاشات 1401 27 74 234688 10.22034/fademo.2025.547925.1147 FA مهدی حیدری دانشیار گروه جامعه‌شناسی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران. محمد مدبری دانشیار گروه جامعه‌شناسی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران محمد جواد دستجانی فراهانی پژوهشگر حوزه رسانه Journal Article 2025 09 19 The 2022 unrest, which occurred following the death of Mahsa Amini, was one of the most serious protests in Iran since the revolution, in terms of both complexity and scope. During these protests, demonstrators utilized numerous tools across cultural, economic, social, political, media, and legal arenas. One distinctive feature of these protests compared to previous ones was the prominence of their social dimension. Activists within the "protest art" movement, centered around certain dissident artists, managed to produce and disseminate numerous works in a short period to incite and encourage public participation. Among various art forms, protest music—due to its ease of production and distribution, as well as its high resonance with the media tastes of Generation Z—played a pivotal role in the protest art movement. This article identifies and analyzes the thematic network of protest music during the 2022 protests. Research data were collected from cyberspace and high-traffic music distribution platforms and were examined using thematic analysis. The resulting thematic network, comprising 31 organizing themes and 6 global themes, indicates that the primary messages conveyed to audiences included "portraying a bleak picture of Iran's situation," "giving hope to protesters," and the notion that achieving "freedom" and "welfare" is contingent upon "the continuation of protests." Finally, the findings are analyzed through the lens of soft war theory, and practical recommendations are offered. اغتشاشات سال ۱۴۰۱ که پس از فوت مهسا امینی رخ داد، از نظر پیچیدگی و گستردگی، یکی از جدی‌ترین اعتراض‌های پس از انقلاب بود. در این اعتراض‌ها، معترضان از ابزارهای متعدد در عرصه‌های فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، رسانه‌ای و حقوقی بهره بردند. یکی از وجوه متمایز این اعتراض‌ها نسبت به اعتراض‌های گذشته، برجستگی بعد اجتماعی آن است. کنشگران جریان «هنر اعتراضی» با محوریت برخی هنرمندان معترض، توانستند در مدت کوتاهی آثار متعددی را برای تحریک و تشویق مردم به اعتراض منتشر کنند. در بین هنرهای مختلف، موسیقی اعتراضی به دلیل سهولت در تولید و توزیع و همچنین نفوذ بالا در ذائقه رسانه‌ای نسل z، نقش محوری در جریان هنر اعتراضی ایفا کرد. در این مقاله، شبکه مضامین موسیقی اعتراضی در اعتراض‌های ۱۴۰۱ شناسایی و تحلیل شده است. داده‌های پژوهش از بستر فضای مجازی و سکوهای پرمخاطب انتشار موسیقی گردآوری شده و با روش تحلیل مضمون بررسی شده‌اند. شبکه مضامین ترسیم‌شده به‌عنوان نتیجه پژوهش، با داشتن ۳۱ مضمون سازمان‌دهنده و ۶ مضمون فراگیر، نشان می‌دهد که «سیاه‌نمایی وضعیت ایران»، «امیدبخشی به معترضان» و امکان رسیدن به «آزادی» و «رفاه» مشروط به «تداوم اعتراض‌ها»، اصلی‌ترین مضامین القایی به مخاطبان بوده است. در پایان، ضمن تحلیل یافته‌های پژوهش مبتنی بر رویکرد جنگ نرم، پیشنهاد‌هایی ارائه شده است.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_234688_3c323341a6dc774e771fc53f4090b40a.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 Representation of Political Violence in Post-Revolutionary Iran's Ideologies (Islamism, Marxism, and Liberalism) بازنمایی خشونت‌‎ ‎سیاسی در ایدئولوژی‌های ایران پساانقلاب (اسلام‌گرایی، مارکسیسم و لیبرالیسم) 75 106 230188 10.22034/fademo.2025.529496.1119 FA محمدباقر خرمشاد استاد گروه علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0000-0003-0383-4708 رضا تابش دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0009-0007-7565-8754 Journal Article 2025 06 09 This article examines the representation of political violence in post-revolutionary Iran (1978–1981) from the perspective of the three main ideologies of that period, namely Islamism, Marxism, and Liberalism. The primary objective of the research is to analyze how political violence was represented in the political discourses based on these ideologies. Data were collected through documentary studies and a review of publications associated with each of these ideological currents. The analytical method is based on James Paul Gee's seven language actions, including highlighting, action-building, identity-building, relationship-building, politicizing, connecting, and knowledge-building. The findings indicate that the representation of political violence by the main ideologies of this period was based on three distinct patterns: Islamists justified or condemned political violence within the framework of legitimate or illegitimate violence; Marxists emphasized the authenticity and necessity of violence in the service of historical evolution; and Liberals pursued a violence-averse approach. Examining the representation of political violence within the context of the ideologies of this period leads us to the overarching concept of "revolutionary violence." In the years following the revolution, each of these ideologies played a different role in shaping the violence-ridden situation of that period: Islamists through revolutionary institutions, Marxists through armed struggle, and Liberals through insufficient efforts to achieve a peaceful transition, each in their own way contributed to the emergence of this situation. این مقاله به بررسی بازنمایی خشونت سیاسی در ایران پس از انقلاب اسلامی (۱۳60 ـ ۱۳57) از منظر سه ایدئولوژی اصلی آن دوره، یعنی اسلام‌گرایی، مارکسیسم و لیبرالیسم، می‌پردازد. هدف اصلی پژوهش، تحلیل چگونگی بازنمایی خشونت سیاسی در گفتارهای سیاسی مبتنی بر این ایدئولوژی‌هاست. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و بررسی نشریات مرتبط با هر یک از این جریان‌های ایدئولوژیک گردآوری شده‌اند. روش تحلیل نیز مبتنی بر بررسی هفت کنش زبانی جیمز پل جی، شامل برجسته‌سازی، کنش‌سازی، هویت‌سازی، رابطه‌سازی، سیاست‌سازی، پیوندسازی و دانش‌سازی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بازنمایی خشونت سیاسی از سوی ایدئولوژی‌های اصلی این دوره، بر سه الگوی متفاوت استوار بوده است: اسلام‌گرایان خشونت سیاسی را در قالب خشونت مشروع یا نامشروع توجیه یا تقبیح می‌کردند؛ مارکسیست‌ها بر اصالت و ضرورت خشونت در راستای تکامل تاریخی تأکید داشتند؛ و لیبرال‌ها رویکردی خشونت پرهیز را دنبال می‌کردند. بررسی بازنمایی خشونت سیاسی در بستر ایدئولوژی‌های این دوره، ما را به مفهوم فراگیر «خشونت انقلابی» رهنمون می‌سازد. در سال‌های پس از انقلاب، هر یک از این ایدئولوژی‌ها به‌گونه‌ای متفاوت در شکل‌گیری وضعیت خشونت‌زده آن دوره نقش ایفا کردند: اسلام‌گرایان از طریق نهادهای انقلابی، مارکسیست‌ها با توسل به مبارزه مسلحانه و لیبرال‌ها از رهگذر تلاش‌های ناکافی برای تحقق گذار مسالمت‌آمیز، هر یک به سهم خود در پدید آمدن این وضعیت مؤثر بودند.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_230188_c398ca6fc7e9a2ab1bfea97be54ca7f2.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 Explaining Kaufman's Good Governance Theory and Critiquing Its Philosophical Foundations in Light of Ayatollah Khamenei's Thought تبیین نظریه حکمرانی خوب کافمن و نقد مبانی فلسفی آن در پرتو اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای 107 134 240370 10.22034/fademo.2026.566091.1174 FA حسام الدین خلعتبری لیماکی دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. کاظم سلیمانی دانشجوی دکتری رشته مدرسی معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. علی کربلائی پازوکی دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. عبدالمطلب عبدالله دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Journal Article 2025 12 16 Good governance, as one of the prominent concepts in the field of development, has garnered the attention of scholars in economics and politics in recent decades. Daniel Kaufman has introduced a set of indicators for achieving good governance. The aim of this study is to explain Kaufman's theory of good governance and to critique its underlying philosophical foundations, with particular emphasis on the perspective of Ayatollah Khamenei. Examining these foundations is of fundamental importance for societies such as Iran that seek to formulate an indigenous model of governance, as differences or conflicts in foundational principles determine the level of acceptability of a given theory. The central research question of this article is: What are the philosophical foundations implicit in Kaufman's theory of good governance across the four domains of ontology, anthropology, teleology, and ethics? This research employs a descriptive-analytical approach and utilizes qualitative content analysis to extract the hidden philosophical foundations in Kaufman's theory through his principal works, and then critiques these foundations within the framework of desirable governance from the perspective of Ayatollah Khamenei. The findings indicate that Kaufman's theory is based on the presuppositions of empiricist ontology, economic anthropology, development-oriented teleology, and instrumental ethics. The critique and evaluation of these foundations in light of Ayatollah Khamenei's thought-characterized by monotheistic ontology, two-dimensional anthropology, perfection ــoriented teleology, and virtue-based ethics-reveal that the neglect of the spiritual dimension and the transcendent purposes of human existence constitutes the primary weakness of Kaufman's theory, rendering it inadequate for providing a comprehensive account of "desirable governance" in Islamic societies. حکمرانی خوب به‌عنوان یکی از مفاهیم مطرح در حوزه توسعه، در دهههای اخیر مورد توجه اندیشمندان حوزه اقتصاد و سیاست قرار گرفته است. دانیل کافمن، شاخصهایی را برای نیل به حکمرانی خوب معرفی کرده است. هدف این پژوهش، تبیین نظریه حکمرانی خوب کافمن و نقد مبانی فلسفی مستتر در آن با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای است. واکاوی این مبانی برای جوامعی مانند ایران که در پی تدوین الگوی بومی حکمرانی هستند، دارای اهمیت بنیادین است؛ زیرا تمایز یا تعارض در مبانی، سطح پذیرش یک نظریه را مشخص می‌کند. سؤال اصلی این مقاله آن است که مبانی فلسفی مستتر در نظریه حکمرانی خوب کافمن در عرصه‌های چهارگانه هستی‌شناسی، انسان‌شناسی، غایت‌شناسی و اخلاق چیست؟ این تحقیق با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، به استخراج مبانی فلسفی پنهان در نظریه کافمن از طریق آثار اصلی وی و سپس نقد آن مبانی در چهارچوب حکمرانی مطلوب از منظر آیت‌الله خامنه‌ای می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد نظریه کافمن بر پایه پیش‌فرض‌های هستی‌شناختی تجربه‌گرا، انسان‌شناختی اقتصادی، غایت‌شناختی توسعه‌محور و اخلاق ابزاری استوار است. نقد و ارزیابی این مبانی در پرتو اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای - با مؤلفه‌های هستی‌شناسی توحیدی، انسان‌شناسی دوساحتی، غایت‌شناختی کمال‌محور و اخلاق فضیلت‌محور - نشان می‌دهد که غفلت از ساحت معنوی و غایات متعالی انسان، نقطه ضعف اصلی نظریه کافمن است و آن را برای تبیین جامع «حکمرانی مطلوب» در جوامع اسلامی ناکافی می‌سازد.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_240370_a63bf994bcca8feca027464de89c1d09.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 Examining the Impact of the Implementation of the Abraham Accords on the Discourse of the Islamic Revolution بررسی تأثیر اجرای پیمان ابراهیم بر گفتمان انقلاب اسلامی 135 164 245926 10.22034/fademo.2026.581124.1184 FA محمد رحیمیان دکتری جامعه‌شناسی سیاسی، مجری و پژوهشگر طرح پسا دکتری دانشگاه شاهد، تهران‌، ایران. 0009-0003-2679-4945 عباس کشاورز شکری استاد علوم سیاسی، مسئول طرح پسادکتری، بنیاد علم ایران، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران. 0000-0002-7686-6578 Journal Article 2026 05 10 The main objective of this article is to examine the impact of the implementation of the Abraham Accords on the discourse of the Islamic Revolution. The Abraham Accords represent the latest initiative by the United States to normalize relations between Arab and Islamic countries and the Zionist regime. The most significant measures undertaken within the framework of this accord include the establishment of peace and the strengthening of diplomatic relations among the signatories and Israel, the recognition of Israel's sovereignty, the opening of embassies, the exchange of ambassadors, the establishment of consular relations, and the abolition of visa requirements among members. The research findings indicate that the discourse of the Islamic Revolution, rooted in the thought of Imam Khomeini, emphasizes principles such as anti-arrogance, defense of the oppressed, opposition to the United States, support for Palestine and the Holy Quds, opposition to Israel, the reinforcement of the resistance front, and convergence with Islamic countries. Within this discourse, any form of cooperation or engagement with Israel is deemed unacceptable due to its contradiction with the cause of Palestine, whereas the Abraham Accords are designed to normalize relations between Arab and Islamic countries and Israel, thereby conflicting with the foundational principles of the Islamic Revolution's discourse. Furthermore, the discourse of the Islamic Revolution stresses support for resistance groups and countries backing the Palestinian cause, yet the implementation of the Abraham Accords leads to a diminution of sensitivity among Islamic countries toward the Palestinian issue. Moreover, one of the goals of the Islamic Revolution's discourse is the realization of a unified Islamic ummah, which necessitates collective commitment by Islamic countries to the Palestinian cause; however, the Abraham Accords, by expanding political relations between Arab and Islamic countries and Israel, result in the marginalization of the Palestinian cause. Therefore, the implementation of the Abraham Accords is incompatible with the fundamental principles of the discourse of the Islamic Revolution. هدف اصلی این مقاله بررسی تأثیر اجرای پیمان ابراهیم بر گفتمان انقلاب اسلامی است. پیمان ابراهیم جدیدترین ابتکار ایالات‌متحده آمریکا برای عادی‌سازی روابط کشورهای عربی و اسلامی با رژیم صهیونیستی است. مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده در چهارچوب این پیمان شامل صلح و تقویت روابط دیپلماتیک میان اعضا و اسرائیل، به رسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل، تأسیس سفارتخانه، تبادل سفیر، برقراری روابط کنسولی و لغو روادید میان اعضاست. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد گفتمان انقلاب اسلامی، برگرفته از اندیشه‌های امام خمینی، بر اصولی همچون استکبارستیزی، دفاع از مظلومان، مقابله با آمریکا، حمایت از فلسطین و قدس شریف، مخالفت با اسرائیل، تقویت جریان مقاومت و همگرایی با کشورهای اسلامی تأکید دارد. در این گفتمان، هرگونه همکاری و تعامل با اسرائیل به دلیل حمایت از آرمان فلسطین مردود است، درحالی‌که پیمان ابراهیم با هدف عادی‌سازی روابط کشورهای عربی و اسلامی با اسرائیل شکل گرفته و ازاین‌رو با اصول بنیادین گفتمان انقلاب اسلامی در تعارض قرار دارد. همچنین گفتمان انقلاب اسلامی بر حمایت از گروه‌های مقاومت و کشورهای حامی آرمان فلسطین تأکید دارد، اما اجرای پیمان ابراهیم به کاهش حساسیت کشورهای اسلامی نسبت به مسئله فلسطین می‌انجامد. افزون‌براین، یکی از اهداف گفتمان انقلاب اسلامی، تحقق امت واحده اسلامی است که مستلزم اهتمام مشترک کشورهای اسلامی به مسئله فلسطین است؛ حال آنکه پیمان ابراهیم با گسترش روابط سیاسی کشورهای عربی و اسلامی با اسرائیل، به حاشیه رفتن آرمان فلسطین را در پی دارد؛ بنابراین اجرای پیمان ابراهیم با اصول اساسی گفتمان انقلاب اسلامی مغایرت دارد.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_245926_803fb9fefefbfa981b62f04433a2b63a.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 The Role of Religious Leadership in Transitioning Society from Structural Decline to Civilizational Flourishing after the Islamic Revolution نقش رهبری دینی در انتقال جامعه از انحطاط ساختاری به تعالی تمدنی پس از انقلاب اسلامی 165 190 235589 10.22034/fademo.2025.557086.1163 FA فهیمه روح‌الهی دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران. محمد اکبری استادیار، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران. Journal Article 2025 11 04 Contemporary Iranian history is replete with experiences of structural decline during the Qajar and Pahlavi eras- periods in which the adoption of Western models, political despotism, institutional corruption, and the systematic marginalization of Islam distanced society from its religious identity and the path toward civilizational progress. In response to this trajectory, the Islamic Revolution of 1979, led by Imam Khomeini and sustained through the thought and stewardship of the Supreme Leader (Ayatollah Khamenei), marked a turning point in the reconstruction of legitimacy, independence, and spirituality in Iranian society. The central research question is to explain how Iranian society transitioned from the structural decay of the former regimes to civilizational advancement after the Revolution. Employing a qualitative approach and descriptive-analytical method, this study draws on documentary analysis of historical-political texts, library sources, and the statements of the Revolution's leaders to examine the indicators of decline under the Qajar and Pahlavi dynasties, alongside the intellectual and practical achievements of the Islamic Revolution. The findings reveal that the model of social transformation after the Revolution rests on two pillars: "religious leadership" and "divine ideology." Imam Khomeini, through his theory of Velayat-e Faqih (Guardianship of the Jurist), positioned religion at the core of political authority and replaced hereditary monarchical legitimacy with divine legitimacy. The Supreme Leader has further advanced this direction through the "Second Phase of the Revolution Statement" and the strategy of "Jihad of Clarification," steering the Revolution toward "Islamic civilization-building." Based on an analysis of the documents and statements of both leaders, the study concludes that the Islamic Revolution, by reviving faith, justice, religious democracy, knowledge, and spirituality, has successfully propelled Iranian society from the dependency and stagnation of the Qajar and Pahlavi eras toward civilizational self-confidence and spiritual dynamism. تاریخ معاصر ایران سرشار از تجربه‌های انحطاط ساختاری در دوره‌های قاجار و پهلوی است؛ دوره‌هایی که به دلیل تبعیت از الگوهای غربی، استبداد سیاسی، فساد ساختاری و اسلام‌زدایی، جامعه را از هویت دینی و مسیر تعالی تمدنی دور ساختند. در برابر این روند، انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ به رهبری امام خمینی و تداوم آن در اندیشه و مدیریت مقام معظم رهبری، نقطه عطفی در بازسازی مشروعیت، استقلال و معنویت جامعه بود. مسئله اصلی پژوهش، تبیین چگونگی گذار جامعه از انحطاط ساختاری حکومت‌های پیشین به تعالی تمدنی پس از انقلاب اسلامی است. این تحقیق با رویکرد کیفی و روش توصیفی- تحلیلی، بر پایه تحلیل اسنادی و متون تاریخی- سیاسی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای و بیانات رهبران انقلاب، شاخصه‌های انحطاط قاجار و پهلوی و دستاوردهای انقلاب اسلامی را در دو ساحت اندیشه و عمل بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد الگوی تحول اجتماعی پس از انقلاب بر دو مؤلفه «رهبری دینی» و «ایدئولوژی الهی» استوار بوده است. امام خمینی با طرح نظریه ولایت‌فقیه، دین را در متن قدرت سیاسی قرار داد و مشروعیت الهی را جایگزین مشروعیت موروثی سلطنتی ساخت. مقام معظم رهبری نیز با تبیین «بیانیه گام دوم انقلاب» و راهبرد «جهاد تبیین»، مسیر انقلاب را به‌سوی «تمدن‌سازی اسلامی» هدایت کرد. بر اساس تحلیل اسناد و بیانات دو رهبر، انقلاب اسلامی با احیای ایمان، عدالت، مردم‌سالاری دینی، علم و معنویت، توانست جامعه ایران را از وابستگی و رکود دوره قاجار و پهلوی به خودباوری تمدنی و پویایی الهی سوق دهد.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_235589_bc23e7144ea6e98facbc03fffe24a1cb.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 Analysis of the Non-Occurrence of Revolution in Iran Following the Unrest of 2017, 2019, and 2022 تحلیل عدم وقوع انقلاب در ایران در پی ناآرامیهای سالهای ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ 191 216 238155 10.22034/fademo.2025.532167.1126 FA محمد سمیعی دانشیار گروه مطالعات ایران، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-1704-5091 Journal Article 2025 07 02 The unrest of 2017, 2019, and 2022, although in some respects possessing the potential to develop into a revolution, ultimately failed to gain widespread popular support, lacked continuity, and were consequently defeated. This study aims to examine the reasons behind the failure of these uprisings to mobilize the masses on a large scale. To this end, utilizing the theoretical framework of movement structure analysis as proposed by Ben Manskiــparticularly with an emphasis on the necessity of movement continuityــand employing the method of situational analysis (which focuses on the role of movement actors and activists rather than macro-structures), this series of protests has been investigated. The findings reveal that the aforementioned unrest faced fundamental deficiencies in transforming into a revolution. The study concludes that political movements can only be effective and successful when they possess leadership while simultaneously enjoying social and cultural capital, and when the opposing side lacks some of these capacities. Furthermore, the negative cultural impacts of global neoliberalism on contemporary societyــincluding the prevalence of a post-ideological and post-Marxist atmosphere, hedonism, the preservation of calm, the avoidance of violence, dialogue, and a focus on reform rather than revolutionــare all considered inhibiting factors in the realization of comprehensive revolutions in the twenty-first century. ناآرامی‌های سال‌های ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱، اگرچه از برخی جهات شرایط تبدیل شدن به انقلاب را داشتند، اما توده‌های مردم با آن‌ها همراهی نکردند و در نتیجه استمرار نیافتند و در نهایت ناکام ماندند. هدف این پژوهش بررسی علل ناکامی این ناآرامی‌ها در بسیج گسترده توده‌های مردم است. به این منظور، با استفاده از چهارچوب نظری تحلیل ساخت جنبش ارائه‌شده از سوی بن مانسکی، به‌ویژه با تأکید بر ضرورت استمرار جنبش و با بهره‌گیری از روش تحلیل موقعیت و تمرکز این روش بر نقش کنشگران و فعالان جنبش به‌جای ساختارهای کلان، این سلسله تظاهرات مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ناآرامی‌های مزبور برای تبدیل شدن به انقلاب، با نقصان‌های اساسی مواجه بودند. در پایان نتیجه‌گیری می‌شود که جنبش‌های سیاسی تنها زمانی می‌توانند مثمرثمر و نتیجه‌بخش باشند که واجد رهبری بوده و هم‌زمان از سرمایه اجتماعی و فرهنگی برخوردار باشند و طرف مقابل نیز فاقد برخی از این ظرفیت‌ها باشد. همچنین تأثیرات منفی فرهنگی نولیبرالیسم جهانی بر جامعه کنونی، از جمله فراگیری فضای پساایدئولوژی و پسامارکسیسم و تمرکز بر لذت‌جویی، حفظ آرامش، پرهیز از خشونت، گفتگو و توجه به اصلاح امور به‌جای انقلاب، همگی از عوامل بازدارنده تحقق انقلاب‌های فراگیر در قرن بیست‌ویکم محسوب می‌شوند.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_238155_db5191bb759613656456fe58706f82ae.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 Examining the Dual Consequences of the Educational System in the Pahlavi Era: From State Legitimation to the Contextualization of the Islamic Revolution of Iran بررسی پیامدهای دوگانه نظام آموزشی عصر پهلوی: از مشروعیت‌سازی دولتی تا بسترسازی انقلاب اسلامی ایران 217 246 246838 10.22034/fademo.2026.580526.1183 FA مسعود شجاعی دانشجوی دکتری گروه مطالعات راهبردی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران. 0009-0003-5532-4395 محمد مصطفائی دانشیار گروه مطالعات راهبردی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران. 0000-0002-4825-7476 Journal Article 2026 05 05 The present study aims to explain the legitimizing and unintended consequences of the educational system during the Pahlavi era, employing a historical-analytical method and qualitative content analysis. The research population includes documents, library resources, and scholarly articles related to educational developments in the Pahlavi period (1925–1979), with purposive sampling used for selection. The analysis process was conducted in three stages: open, axial, and selective coding. The findings indicate that alongside legitimizing outcomesــsuch as the expansion of educational bureaucracy, increased literacy rates, growth in student enrollment, and the emergence of a new middle classــthe Pahlavi educational system also produced a set of unintended consequences. These included a gap between the expectations generated by education and the actual capacities of the labor market, identity-driven reactions among various social groups (including the establishment of over 180 Islamic schools as alternatives to the formal system), and the gradual transformation of schools into arenas for the formation of critical discourse and political activism. The analysis of causal mechanisms reveals that these unintended consequences materialized through processes such as the "ideal-reality gap," the "unexpected return of human capital," and "identity reaction to cultural homogenization." Grounded in Iran's historical experience during the Pahlavi period, these findings suggest that educational modernizationــcharacterized by its authoritarian nature and relative disregard for the socio-cultural and religious context of Iranian societyــdid not ultimately serve as a source of legitimation, but rather contributed to the groundwork for political change. پژوهش حاضر با هدف تبیین پیامدهای مشروعیت‌بخش و ناخواسته نظام آموزشی در عصر پهلوی با روش تاریخی-تحلیلی و تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. جامعه پژوهش شامل اسناد، منابع کتابخانه‌ای و مقالات علمی مرتبط با تحولات آموزشی دوره پهلوی (۱۳۵۷-۱۳۰۴) بوده و نمونه‌گیری به روش هدفمند انتخاب گردید. فرآیند تحلیل در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت پذیرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام آموزشی در عصر پهلوی، در کنار پیامدهای مشروعیت‌بخش چون گسترش دیوان سالاری آموزشی، افزایش نرخ سواد، رشد تعداد دانش‌آموزان و شکل‌گیری طبقه متوسط جدید، مجموعه‌ای از پیامدهای ناخواسته نیز تولید کرد. شکاف میان انتظارات ایجادشده توسط آموزش و ظرفیت‌های واقعی بازار کار، واکنش‌های هویتی گروه‌های مختلف اجتماعی (از جمله تأسیس بیش از ۱۸۰ مدرسه اسلامی به عنوان بدیل نظام رسمی) و تبدیل تدریجی مدارس به عرصه‌ای برای شکل‌گیری گفتمان انتقادی و کنشگری سیاسی از مهم‌ترین پیامدهای این نظام آموزشی به شمار می‌روند. تحلیل سازوکار‌های علّی نشان می‌دهد که این پیامدهای ناخواسته از طریق فرآیندهایی چون «شکاف آرمان-واقعیت»، «بازگشت غیرمنتظره سرمایه انسانی» و «واکنش هویتی به یکسان‌سازی فرهنگی» تحقق یافتند. این یافته‌ها که مبتنی بر تجربه تاریخی ایران در دوره پهلوی است، نشان می‌دهد که نوسازی آموزشی با ویژگی‌هایی چون ماهیت آمرانه و بی‌توجهی نسبی به بافت فرهنگی-دینی جامعه به جای مشروعیت‌سازی، به بسترسازی برای تغییر سیاسی انجامید.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_246838_031d9fdfb2280b968f580773c63b385a.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 Media Agency of Tehran Women in the Cognitive Warfare Space during the 12-Day War (Instagram Case Study) کنشگری رسانه‌ای زنان تهرانی به‌عنوان مدافعان انسجام ملی در جنگ 12 روزه (مطالعه موردی اینستاگرام) 247 276 247100 10.22034/fademo.2026.584516.1191 FA فائزه فرهودی استادیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران. 0000-0002-4025-1264 سید محمد موسویان کارشناسی ارشد، رشته توسعه و تبلیغ فرهنگ دینی، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران. 0009-0004-2857-6981 Journal Article 2026 06 02 This present research addresses the media agency of Tehran women in the cognitive warfare field on the Instagram platform during the 12-day war period. This study was conducted using a qualitative approach and thematic analysis method (Braun & Clarke model). The unit of analysis included content produced by 20 women residents of Tehran during the 12-day war period, who were purposively selected and coded using MAXQDA 2024 software. The findings led to the identification of 6 general themes among women as symbols of national cohesion; emotional and psychological resilience; social reconstruction; the bond between Iran and women; macro-level education of the new generation; and psychological strategies for calmness. The results showed that Tehran women, by moving beyond the passive victim role, acted as strategic agents and, through producing smart "counter-narratives," contributed to neutralizing the enemy’s terror goals, reconstructing social cohesion, and protecting the community’s cognitive boundaries. پژوهش حاضر به بررسی چگونگی کنشگری رسانه‌ای زنان تهرانی در میدان جنگ شناختی، در بستر اینستاگرام و طی بازه زمانی جنگ ۱۲ روزه، می‌پردازد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون (بر اساس الگوی براون و کلارک) انجام شد. واحد تحلیل، محتوای تولیدی ۲۰ نفر از بانوان ساکن تهران در بازه زمانی جنگ ۱۲ روزه بود که به‌صورت هدفمند انتخاب و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA 2024 کدگذاری و تحلیل شد. بر پایه یافته‌ها، شش مضمون اصلی شامل زنان به‌مثابه نماد انسجام ملی، تاب‌آوری عاطفی و روانی، بازسازی اجتماعی، پیوند ایران و زنان، آموزش کلان‌نگر نسل جدید و راهبردهای روان‌شناختی آرامش استخراج شد. نتایج نشان داد که زنان تهرانی با عبور از نقش قربانی منفعل، به‌عنوان کنشگرانی راهبردی عمل کرده و با تولید «ضد روایت‌های» هوشمندانه، ضمن خنثی‌سازی اهداف هراس‌افکنانه دشمن، به بازسازی انسجام اجتماعی و صیانت از مرزهای شناختی جامعه کمک کرده‌اند.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_247100_59873e0a00dd37857a3d17761c72c509.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 The Islamic Revolution and the Evolutionary Reconstruction of Shiite Political Jurisprudence: A Critical Reading of Davoud Firhi's Thought انقلاب اسلامی و بازسازی تکاملی فقه سیاسی شیعه: خوانشی انتقادی از اندیشه داود فیرحی 277 304 242818 10.22034/fademo.2026.569167.1178 FA علی اکبر فهیمی دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد، تهران. ایران. 0009-0002-1859-6191 یوسف ترابی دانشیار علوم سیاسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران. ایران. Journal Article 2025 12 28 The Islamic Revolution of Iran is considered a turning point in the history of Shiite political jurisprudence and Islamic governance, which once again transformed the relationship between religion, state, and political power into a central issue in Islamic thought. Davoud Firhi is among the reformist thinkers who interpreted this revolution not merely as a political event, but as a historical opportunity for the reconstruction of Shiite political jurisprudence in confronting the modern state and democratic requirements. The main research problem is to examine Firhi's reading of the Islamic Revolution and to critically evaluate his attempt to rethink political jurisprudence within the framework of this historical experience. This research, employing a qualitative method and content analysis of Davoud Firhi's written works and discourses, seeks to recognize his intellectual and methodological foundations, analyze the concept of state, governance, and power, and examine his intra-discourse critiques of post-Islamic Revolution trends. The research findings indicate that Firhi, by distinguishing between religious text, jurisprudential tradition, and the historical application of jurisprudence, considers political jurisprudence as a historical and institutional knowledge capable of evolutionary reconstruction in confronting the modern state. From his perspective, the Islamic Revolution has provided a context for the transition from sultanic order to republican order and the realization of religious democracy; however, he simultaneously warns against the reproduction of religious authoritarianism, the marginalization of republicanism, and the weakening of legalism. Overall, the key finding of this research is that the significance of Firhi's thought lies less in presenting a final model for governance and the Islamic state, and more in opening new theoretical horizons for critique, reform, and the evolutionary reconsideration of Shiite political jurisprudence. انقلاب اسلامی ایران نقطه عطفی در تاریخ فقه سیاسی شیعه و حکمرانی اسلامی به شمار می‌آید که بار دیگر نسبت دین، دولت و قدرت سیاسی را به مسئله‌ای کانونی در اندیشه اسلامی تبدیل کرد. داود فیرحی از جمله متفکران نواندیشی است که این انقلاب را نه صرفاً یک رخداد سیاسی، بلکه فرصتی تاریخی برای بازسازی فقه سیاسی شیعه در مواجهه با دولت مدرن و الزامات مردم‌سالارانه تفسیر کرده است. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی خوانش فیرحی از انقلاب اسلامی و ارزیابی انتقادی تلاش او برای بازاندیشی فقه سیاسی در چهارچوب این تجربه تاریخی است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش کیفی و تحلیل محتوای آثار مکتوب و گفتارهای داود فیرحی، به بازشناسی مبانی فکری و روش‌شناختی او، تحلیل مفهوم دولت، حکمرانی و قدرت و بررسی نقدهای درون‌گفتمانی وی نسبت به روندهای پس از انقلاب اسلامی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فیرحی با تفکیک میان نص دینی، سنت فقهی و کاربست تاریخی فقه، فقه سیاسی را دانشی تاریخی و نهادی می‌داند که قابلیت بازسازی تکاملی در مواجهه با دولت مدرن را دارد. از نگاه او، انقلاب اسلامی زمینه‌ای برای گذار از نظم سلطانی به نظم جمهوری و تحقق مردم‌سالاری دینی فراهم کرده است؛ بااین‌حال، وی هم‌زمان نسبت به بازتولید اقتدارگرایی دینی، به حاشیه رفتن جمهوریت و تضعیف قانون‌گرایی هشدار می‌دهد. در مجموع، یافته کلیدی این پژوهش آن است که اهمیت اندیشه فیرحی، بیش از آنکه در ارائه الگویی نهایی برای حکمرانی و دولت اسلامی باشد، در گشودن افق‌های نظری تازه برای نقد، اصلاح و بازاندیشی تکاملی فقه سیاسی شیعه نهفته است.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_242818_da4220b4f28eea3dbe5f78d64eab223b.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 Analysis of the Representation of Social Justice as One of the Ideals of the Islamic Revolution in the 12th Grade Sociology Textbook تحلیل بازنمایی عدالت اجتماعی به مثابه یکی از آرمان‌های انقلاب اسلامی در کتاب درسی جامعه‌شناسی پایه دوازدهم 305 336 246387 10.22034/fademo.2026.585404.1194 FA محمد کرمی اوتاری فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. 0009-0007-8024-6041 امیر عظیمی دولت آبادی استادیار گروه جامعه‌شناسی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2026 06 07 Social justice is one of the most fundamental ideals of the Islamic Revolution of Iran and one of the most important components of the political and cultural identity of the Islamic Republic. Since the formal education system plays a significant role in transmitting the values and ideals of the Islamic Revolution to new generations, examining how the concept of social justice is represented in textbooks is of particular importance. The present study aims to analyze how social justice is represented as one of the ideals of the Islamic Revolution in the 12th-grade sociology textbook, based on John Rawls's theoretical framework of social justice. The research method employed in this article is directed qualitative content analysis, in which the fundamental principles of Rawls's theoryــincluding liberty, equality of opportunity, the difference principle, the original position, primary goods, and the basic structure of societyــserved as the basis for data coding. The units of analysis were extracted from the written text, educational images, and activities of the textbook and were classified based on the intensity of reference, type of reference (direct and indirect), and the degree of relevance to the components of social justice. The findings indicate that although concepts related to social justice are relatively extensively addressed in some sections of the textbook, particularly in the lesson on "Social Inequality," their representation throughout the entire book lacks sufficient theoretical coherence, and some of the fundamental components of social justice have received less attention. Furthermore, the results suggest that there is a noticeable gap between the status of justice as one of the central ideals of the Islamic Revolution and the extent to which it is reflected in certain parts of the textbook. عدالت اجتماعی یکی از بنیادی‌ترین آرمان‌های انقلاب اسلامی ایران و از مهم‌ترین مؤلفه‌های هویت سیاسی و فرهنگی جمهوری اسلامی به شمار می‌آید. ازآنجاکه نظام آموزش رسمی نقش مهمی در انتقال ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی به نسل‌های جدید دارد، بررسی نحوه بازنمایی مفهوم عدالت اجتماعی در کتاب‌های درسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی چگونگی بازنمایی عدالت اجتماعی به مثابه یکی از آرمان‌های انقلاب اسلامی در کتاب جامعه‌شناسی پایه دوازدهم و بر اساس چهارچوب نظری عدالت اجتماعی جان رالز انجام شده است. روش پژوهش، در مقاله حاضر تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار است که در آن اصول بنیادین نظریه رالز شامل آزادی، برابری فرصت‌ها، اصل تفاوت، وضعیت آغازین، خیرهای اولیه و ساختار اساسی جامعه مبنای کدگذاری داده‌ها قرار گرفته‌اند. واحدهای تحلیل از متن نوشتاری، تصاویر آموزشی و فعالیت‌های کتاب استخراج و بر اساس شدت اشاره، نوع اشاره (مستقیم و غیرمستقیم) و میزان ارتباط با مؤلفه‌های عدالت اجتماعی طبقه‌بندی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه مفاهیم مرتبط با عدالت اجتماعی در بخش‌هایی از کتاب، به‌ویژه در درس «نابرابری اجتماعی»، به‌صورت نسبتاً گسترده مطرح شده‌اند، اما بازنمایی آن‌ها در کل کتاب از انسجام نظری کافی برخوردار نیست و برخی از مؤلفه‌های بنیادین عدالت اجتماعی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. همچنین نتایج حاکی از آن است که میان جایگاه عدالت به‌عنوان یکی از آرمان‌های محوری انقلاب اسلامی و میزان بازتاب آن در برخی بخش‌های کتاب، فاصله‌ای قابل مشاهده وجود دارد.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_246387_4c0bb1c0d51980c57fa5c6b2b3f9493a.pdf

پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 Democracy versus Tradition: An Analysis of the Political Thought of Opponents and Supporters of the Constitutional Revolution and Its Impact on the Coup of Mohammad Ali Shah Qajar دموکراسی در برابر سنت:تحلیل اندیشه سیاسی مخالفان و موافقان مشروطه و تأثیر آن بر کودتای محمدعلی شاه قاجار 364 337 237374 10.22034/fademo.2025.552973.1157 FA سیدمحمدجواد مصطفوی منتظری دانشجوی دکترای علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران. 0009-0000-7965-9657 غلامرضا نقوی استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی تاکستان، ایران. الهه ابوالحسنی استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران. صمد قائم پناه استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران. Journal Article 2025 10 13 The three-year reign of Mohammad Ali Shah Qajar was filled with scenes of conflict and hostility between the monarchist institution on the one hand and the constitutionalists on the other, which led to the coup d'état of Mohammad Ali Shah. However, this event was not merely military, but rather the result of a deep confrontation between rival political ideas in this period. The present study answers the question of how the conflict between the idea of democracy and tradition paved the way for the coup. Using the historical-discursive method of Quentin Skinner, this study reconstructs the historical meanings of the concepts of "democracy" and "tradition" in the discourse of the conflicting parties, the constitutionalists and the traditionalists, and shows how these ideas were used as "discursive acts" to justify or confront the coup. The findings of this study show that: 1) the coup was the result of a discursive battle over political legitimacy - not simply a power struggle, 2) Mohammad Ali Shah, with the help of traditionalist thinking, justified the coup as a legitimate act to restore the "traditional system" by redefining concepts such as "system" and "sharia". As a result, constitutionalists legitimized their resistance by redefining "law", "democracy", and "equality". پادشاهی سه‌ساله محمدعلی شاه قاجار آکنده از صحنه‌های کشمکش و خصومت میان نهاد سلطنت از یک‌سو و مشروطه‌خواهان از سوی ‌دیگر بود که در نهایت به کودتای محمدعلی شاه انجامید. بااین‌حال، این رویداد صرفاً ماهیتی نظامی نداشت، بلکه نتیجه تقابل عمیق اندیشه‌های سیاسی رقیب در این دوره بود. پژوهش حاضر به این پرسش پاسخ می‌دهد که چگونه درگیری میان ایده‌های دموکراسی و سنت، زمینه‌ساز این کودتا شد. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تاریخی - گفتمانی کوئنتین اسکینر، به بازسازی معانی تاریخی مفاهیم «دموکراسی» و «سنت» در گفتمان طرفین درگیر، یعنی مشروطه‌خواهان و سنت‌گرایان، می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این مفاهیم به‌مثابه «کنش‌های گفتمانی» در جهت توجیه یا مقابله با کودتا به کار گرفته شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد: 1. کودتا نتیجه نبرد گفتمانی بر سر مشروعیت سیاسی بود، نه صرفاً اختلاف بر سر قدرت؛ 2. محمدعلی شاه با اتکا به گفتمان سنت‌گرایان و بازتعریف مفاهیمی چون «نظام» و «شریعت»، کودتا را به‌مثابه اقدامی مشروع برای بازگرداندن «نظام سنتی» توجیه کرد؛ 3. در مقابل، مشروطه‌خواهان نیز با بازتعریف مفاهیمی چون «قانون»، «دموکراسی» و «برابری»، مقاومت خود را مشروعیت‌بخشی کردند.

https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_237374_3a3f1c5aef67982e5982d3a9e333f69c.pdf