پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی انقلاب پژوهی 3041-8704 4 7 2026 05 22 The Islamic Revolution and the Evolutionary Reconstruction of Shiite Political Jurisprudence: A Critical Reading of Davoud Firhi's Thought انقلاب اسلامی و بازسازی تکاملی فقه سیاسی شیعه: خوانشی انتقادی از اندیشه داود فیرحی 277 304 242818 10.22034/fademo.2026.569167.1178 FA علی اکبر فهیمی دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد، تهران. ایران. 0009-0002-1859-6191 یوسف ترابی دانشیار علوم سیاسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران. ایران. Journal Article 2025 12 28 The Islamic Revolution of Iran is considered a turning point in the history of Shiite political jurisprudence and Islamic governance, which once again transformed the relationship between religion, state, and political power into a central issue in Islamic thought. Davoud Firhi is among the reformist thinkers who interpreted this revolution not merely as a political event, but as a historical opportunity for the reconstruction of Shiite political jurisprudence in confronting the modern state and democratic requirements. The main research problem is to examine Firhi's reading of the Islamic Revolution and to critically evaluate his attempt to rethink political jurisprudence within the framework of this historical experience. This research, employing a qualitative method and content analysis of Davoud Firhi's written works and discourses, seeks to recognize his intellectual and methodological foundations, analyze the concept of state, governance, and power, and examine his intra-discourse critiques of post-Islamic Revolution trends. The research findings indicate that Firhi, by distinguishing between religious text, jurisprudential tradition, and the historical application of jurisprudence, considers political jurisprudence as a historical and institutional knowledge capable of evolutionary reconstruction in confronting the modern state. From his perspective, the Islamic Revolution has provided a context for the transition from sultanic order to republican order and the realization of religious democracy; however, he simultaneously warns against the reproduction of religious authoritarianism, the marginalization of republicanism, and the weakening of legalism. Overall, the key finding of this research is that the significance of Firhi's thought lies less in presenting a final model for governance and the Islamic state, and more in opening new theoretical horizons for critique, reform, and the evolutionary reconsideration of Shiite political jurisprudence. <span lang="AR-SA">انقلاب اسلامی ایران نقطه عطفی در تاریخ فقه سیاسی شیعه و حکمرانی اسلامی به شمار می‌آید که بار دیگر نسبت دین، دولت و قدرت سیاسی را به مسئله‌ای کانونی در اندیشه اسلامی تبدیل کرد. داود فیرحی از جمله متفکران نواندیشی است که این انقلاب را نه صرفاً یک رخداد سیاسی، بلکه فرصتی تاریخی برای بازسازی فقه سیاسی شیعه در مواجهه با دولت مدرن و الزامات مردم‌سالارانه تفسیر کرده است. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی خوانش فیرحی از انقلاب اسلامی و ارزیابی انتقادی تلاش او برای بازاندیشی فقه سیاسی در چهارچوب این تجربه تاریخی است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش کیفی و تحلیل محتوای آثار مکتوب و گفتارهای داود فیرحی، به بازشناسی مبانی فکری و روش‌شناختی او، تحلیل مفهوم دولت، حکمرانی و قدرت و بررسی نقدهای درون‌گفتمانی وی نسبت به روندهای پس از انقلاب اسلامی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فیرحی با تفکیک میان نص دینی، سنت فقهی و کاربست تاریخی فقه، فقه سیاسی را دانشی تاریخی و نهادی می‌داند که قابلیت بازسازی تکاملی در مواجهه با دولت مدرن را دارد. از نگاه او، انقلاب اسلامی زمینه‌ای برای گذار از نظم سلطانی به نظم جمهوری و تحقق مردم‌سالاری دینی فراهم کرده است؛ بااین‌حال، وی هم‌زمان نسبت به بازتولید اقتدارگرایی دینی، به حاشیه رفتن جمهوریت و تضعیف قانون‌گرایی هشدار می‌دهد. در مجموع، یافته کلیدی این پژوهش آن است که اهمیت اندیشه فیرحی، بیش از آنکه در ارائه الگویی نهایی برای حکمرانی و دولت اسلامی باشد، در گشودن افق‌های نظری تازه برای نقد، اصلاح و بازاندیشی تکاملی فقه سیاسی شیعه نهفته است.</span> https://trs.ri-khomeini.ac.ir/article_242818_da4220b4f28eea3dbe5f78d64eab223b.pdf